Khí Amoniac (NH3) trong ao nuôi tôm nguy hiểm ra sao

Khí NH₃ hay còn được biết đến với tên là khí Amoniac. Đây là một trong các loại khí độc tồn tại trong ao nuôi tôm. Ở hàm lượng cao, khí có thể làm làm cho tôm bị ngộ độc, thậm chí là tử vong. Vậy NH₃ gây hại cho ao tôm như thế nào? Cách xử lý ra sao? Mời bà con cùng Khai Nhật theo dõi ngay bài viết bên dưới ngay nhé!

1. Khí Amoniac (NH₃) là gì? Vì sao khí Amoniac được xem là khí độc nguy hiểm?

1.1 Khí Amoniac (NH₃) là gì?

Khí Amoniac (amonia) hay còn được biết đến với tên hóa học là NH₃. Đây là một loại khí độc, có mùi khai và tan nhiều trong nước. Khi tan vào nước, chất này tồn tại ở hai dạng chính là NH₃ (khi pH nước lớn hơn 8.0) và NH₄⁺ (pH nước bé hơn 8.0).

Đây là một trong những chất cực kì độc hại trong ao nuôi tôm. Chúng được hình thành thông qua thức ăn thừa, xác tảo tàn,… Gây tổn thương và ngộ độc trực tiếp trong ao nuôi tôm. Mức độ độc hại của chất này sẽ phụ thuộc vào pH nước (pH càng cao, NH₃ càng độc)

1.2 Giải mã lý do tại sao khí NH₃ được xem là khí độc nguy hiểm

NH₃ được xem là “sát thủ thầm lặng” cực kỳ nguy hiểm vì đặc tính hóa học của nó:

• Khả năng thẩm thấu: Không giống như NH₄⁺ (có tích điện), NH₃ là phân tử không phân cực, có khả năng hòa tan trong lipid. Điều này cho phép NH₃ dễ dàng xuyên qua màng tế bào sinh học của tôm (đặc biệt là qua mang) để xâm nhập vào máu và các mô.
• Cơ chế gây độc: Khi vào trong cơ thể tôm, NH₃ làm thay đổi pH nội bào, ức chế các phản ứng enzyme quan trọng, gây rối loạn quá trình chuyển hóa năng lượng và làm tổn thương hệ thần kinh trung ương của tôm.

Bài viết liên quan: Điểm danh các loại khí độc trong ao nuôi tôm và cách xử lý chúng

2. Khí Amoniac trong ao nuôi tôm nguy hiểm ra sao?

2.1 NH₃ xâm nhập và làm tổn thương cho mang tôm, giảm khả năng hấp thụ oxy của tôm

Mang là cơ quan đầu tiên tiếp xúc và chịu ảnh hưởng. Amoniac gây ra tình trạng sưng phồng các lá mang, gây ra tình trạng tiết nhờn quá mức. Tình trạng này làm giảm diện tích tiếp xúc giữa mang và nước. Điều này làm cho tôm không thể lấy đủ oxy dù hàm lượng oxy hòa tan trong ao vẫn cao. Điều này sẽ làm cho có hiện tượng nổi đầu, hô hấp khó khăn.

2.2 NH₃ tạo điều kiện lý tưởng cho vi khuẩn Vibrio phát triển gây nên các bệnh phân trắng, EMS,…

Vi khuẩn Vibrio parahaemolyticus cực kì ưa thích môi trường nước giàu Nitơ. Một khi tôm bị khí độc làm stress, hệ miễn dịch bị suy giảm,… Vi khuẩn Vibrio tấn công gan tụy và đường ruột. Từ đó, tôm sẽ dễ bị cách bệnh như Bệnh phân trắng (WFD), Hoại tử gan tụy cấp (EMS/AHPND),…

2.3 Khí Amoniac làm giảm các chức năng sinh lý của tôm

Khí amoniac bên cạnh việc làm cho tôm dễ bị các bệnh nguy hiểm, chúng còn làm cho chức năng sinh lý của tôm bị suy giảm trầm trọng. Những chức năng của tôm có thể bị ảnh hưởng như:

• Ức chế lột xác: Tôm bị stress do amoniac hòa tan, tôm sẽ chậm lột xác hoặc lột xác không hoàn toàn (dính vỏ), vỏ mềm lâu cứng.
• Rối loạn điều hòa áp suất thẩm thấu: Tôm mất khả năng cân bằng muối và nước, dẫn đến kiệt sức và chết rải rác.
• Chậm lớn: Tôm giảm ăn để hạn chế hấp thu độc tố, dẫn đến FCR (hệ số chuyển đổi thức ăn) tăng cao, gây thiệt hại kinh tế.

3. Điểm danh một số nguyên nhân khiến NH₃ tăng cao trong ao nuôi tôm

Dưới đây là một số nguyên nhân gây tăng NH₃ trong ao nuôi tôm một cách nhanh chóng. Mời bà con cùng theo dõi nhé!

3.1 Lượng thức ăn dư thừa và chất thải của tôm

Đây là một trong những nguyên nhân làm cho lượng NH₃ tăng nhanh trong ao. Trong thức ăn cho tôm có hàm lượng Protein cao. Tôm thường sẽ hấp thụ một lượng nhỏ đạm trong đó, phần còn lại tôm sẽ thải ra môi trường qua phân của chúng. Phần phân tôm và thức ăn thừa mà tôm chưa tiêu hóa hết sẽ thải ra ngoài và làm nồng độ NH₃ tăng cao.

3.2 Lượng tảo tàn và xác hữu cơ phân hủy

Hiện tượng sụp tảo (tảo tàn hay chết hàng loạt) tạo ra một lượng lớn chất hữu cơ đột biến ngay bên trong ao. Quá trình phân hủy xác tảo của vi sinh vật sẽ tiêu tốn một lượng lớn khí oxy và giải phóng một lượng lớn NH₃ trực tiếp vào nước. Nếu lượng oxy không đủ để vi sinh chuyển hóa thành Nitrit, chúng sẽ làm cho tôm ngộ độc.

Xem thêm: [Bật mí]: Điểm danh các loại tảo độc có trong ao nuôi tôm hiện nay

3.3 Các vi sinh có lợi trong ao quá ít

Vi sinh vật có lợi trong ao là một trong những yếu tố giúp cho hàm lượng amoniac được kiểm soát trong ao. Sự thiếu hụt các chủng vi sinh có khả năng nitrat hóa (Nitrosomonas, Nitrobacter) sẽ làm cho quá trình nitrat hóa trong ao diễn ra chậm hơn. Từ đó, NH₃ sẽ chuyển hóa chậm, thậm chí là không thể chuyển hóa thành NO2, NO3 dẫn đến tình trạng tích tụ khí độc.

3.4 PH, thời tiết thay đổi đột ngột, nắng nóng kéo dài

NH₃ có một mối quan hệ cực kỳ mật thiết với pH và nhiệt độ của ao nuôi.

• pH và nhiệt độ càng tăng cao, thì hàm lượng amoni trong ao sẽ tăng cao hơn mức dự kiến.
• Vào những ngày nắng nhiều, khi tảo quang hợp mạnh. Lượng oxy hòa tan nhiều trong nước sẽ làm cho pH của nước tăng lên. Lúc này NH4 trong ao sẽ chuyển hóa thành NH₃ gây ngộ độc cấp tính trong ao nuôi tôm

4. Ngưỡng NH₃ an toàn và ngưỡng gây hại cho tôm là bao nhiêu?

Sau khi đã biết những nguyên nhân khiến NH₃ tăng cao. Khai Nhật sẽ bật mí cho bà con biết ngưỡng amoniac an toàn và gây hại trong ao nuôi tôm. Mời bà con cùng theo dõi ngay bên dưới.

• NH3 trong ngưỡng an toàn: Lượng khí amoni hòa tan trong nước luôn phải bé hơn 1mg/ lít. Hàm lượng NH₃ tự do luôn phải thấp hơn 0.01mg/ lít.
• NH3 ở ngưỡng gây hại: Tôm bắt đầu xuất hiện tình trạng giảm ăn, chậm lớn, stress khi nồng độ lớn hơn 0.1mg/ lít. Tôm có hiện tượng chết lai rai khi NH₃ đạt ngưỡng từ 0.3 đến 0.5mg/ lít.

5. Một vài dấu hiệu và cách nhận biết NH₃ trong ao nuôi tôm cao

Dưới đây là những dấu hiệu và cách nhận biết chính xác hàm lượng NH3 trong ao nuôi tôm. Mời bà con cùng theo dõi ngay!

5.1 Sử dụng bộ test hay máy đo NH₃ để xem chỉ số này trong ao nuôi tôm

Đây là phương pháp giúp cho bà con biết được chính xác NH₃ trong ao nuôi nhất. Bà con có thể sử dụng các loại kit test hay máy đo để kiểm tra nồng độ amoni trong nước. Sau đó bà con có thể biết được chính xác nồng độ NH3 trong ao và điều chỉnh lại mức an toàn.

5.2 Tôm bơi nổi đầu, chán ăn, màu sắc chuyển sạm, nhợt nhạt

• Tôm thường có hiện tượng nổi đầu vào buổi chiều do lúc này độ pH và nhiệt độ đạt mức cao nhất, NH₃ lên mức độc nhất.
• Phần thân của tôm chuyển sang màu nâu đậm, sâu rãnh, mòn đuôi và phần vỏ tôm không có sạch.

5.3 Nhận biết NH₃ trong ao nuôi tôm bằng mùi đặc trưng

Khi nồng độ NH₃ đạt đến mức ô nhiễm nặng, bà con hoàn toàn có thể ngửi thấy mùi khai từ dưới ao bốc lên nồng nặc. Ngoài ra, phần nước ao nuôi trở nên đặc hơn, thành ao xuất hiện nhiều bọt khó tan.

6. Những cách xử lý NH₃ trong ao nuôi tôm nhanh chóng, hiệu quả

Sau khi bà con phát hiện nồng độ NH₃ đã vượt ngưỡng cho phép trong ao nuôi tôm. Bà con có thể tiến hành sử dụng các biện pháp sau để tiến hành

6.1 Thay một phần nước để giảm lượng NH₃ trong ao

Bà con có thể tiến hành thay ngay lập tức khoảng từ 20 – 30% lượng nước trong ao bằng nước sạch đã qua xử lý. Đây là phương pháp nhanh nhất để giúp cho lượng khí NH₃ có thể giảm xuống nhanh hơn. Sau khi thay nước xong, bà con cần đánh thêm Vitamin C và khoáng để giúp cho tôm được khỏe mạnh hơn. Lưu ý, bà con cần tiến hành thay nước chậm. Điều này nhằm tránh cho việc tôm bị sốc nhiệt và sốc áp suất.

6.2 Sử dụng các chế phẩm hóa học để khử NH₃ trong ao

Với phương pháp này, bà con có thể sử dụng sản phẩm Aqualisan hay Oxy già để tiến hành phương pháp khử. Liều dùng tham khảo như sau:

• Aqualisan: Đây là sản phẩm có nhiều khả năng ưu việt đến từ nhà Solvay – một trong những đơn vị sản xuất hóa chất lâu đời trên thế giới. Sản phẩm này bên cạnh việc có thể ức chế các vi khuẩn, ký sinh trùng thường thấy ở tôm. Ngoài ra, sản phẩm còn có khả năng khử được các loại khí độc khác trong ao nuôi. Bà con có thể tham khảo liều dùng từ 4-5 kg/ 1000 m³ nước. Bà con nên đánh khoảng 9h sáng để có thể đạt hiệu quả tốt nhất.
• Oxy Già: Đây là sản phẩm vừa có khả năng giúp phân hủy các chất hữu cơ, cung cấp oxy tức thì cho ao và còn có khả năng khử khí độc Amoniac có trong ao. Bà con có thể tiến hành sử dụng liều tham khảo khoảng 91.4 lít/ 1000 mét khối nước. Bà con cần tiến hành đánh vào buổi sáng (tầm 9h sáng) để có thể đạt hiệu quả nhất

Lưu ý: Trước khi tiến hành xử lý, bà con cần nên đánh Vitamin C vào trong ao. Điều này để giúp tôm tăng sức đề kháng và giảm stress trong quá trình xử lý NH₃.

Xem thêm: Giá Aqualisan hiện nay là bao nhiêu? Mua ở đâu uy tín?

6.3 Sử dụng men vi sinh để chuyển hóa NH₃

Men vi sinh có khả năng chuyển hóa NH₃ một cách an toàn và hiệu quả. Ngoài ra, men vi sinh cũng có tác dụng giúp ức chế các vi sinh vật có hại, tạo độc trong ao. Từ đó ao nuôi được ổn định hơn bao giờ hết.

• Nhóm Bacillus spp.: Phân hủy chất hữu cơ, cắt nguồn thức ăn tạo ra NH₃.
• Nhóm Nitrosomonas, Nitrobacter: Chuyên biệt để chuyển hóa khí độc NH₃ thành NO₂ và NO₃.

Xem thêm: Hướng dẫn cách ủ men vi sinh đơn giản và hiệu quả

6.4 Sử dụng Zeolite, Yucca để tiến hành hấp thụ NH₃ trong ao nuôi tôm

• Yucca Schidigera: Có chứa saponin và enzyme giúp kết hợp và hấp thụ nhanh khí độc NH₃ cấp tốc trong nước.
• Zeolite: Dạng bột hoặc hạt có cấu trúc rỗng, hoạt động như một máy lọc ion, hấp thụ NH₃ ở đáy ao.

7. Hướng dẫn các biện pháp phòng ngừa chỉ số NH₃ tăng cao trong suốt vụ mùa nuôi tôm

7.1 Tiến hành sục, xi phông đáy ao định kỳ

Như Khai Nhật đã đề cập phía trên, phân tôm, vỏ tôm và các loại thức ăn dư thừa là một trong những nguyên nhân chính gây ra tình trạng khí Amoniac tăng cao trong ao. Vì thế, bà con cần tiến hành xi phông đáy định kỳ hằng ngày đối với ao bạt và tiến hành xử lý đáy đối với ao đất.

Ngoài ra, bà con cũng cần tiến hành sục khí xuống tầng đáy để cho lượng oxy hòa tan dưới đáy được nhiều hơn. Điều này giúp cho tôm không bị các tình trạng bơi lên mặt và vi sinh có thể chuyển hóa được khí độc tốt hơn.

7.2 Duy trì hệ vi sinh có lợi trong ao nuôi tôm

Bên cạnh việc xi phông đáy ao định kỳ, bà con cũng cần tiến hành duy trì hệ vi sinh có lợi trong ao. Bà con có thể tiến hành đánh vi sinh định kỳ từ 3-5 ngày/ lần. Đối với hệ ao có lượng khí amoniac vượt ngưỡng cho phép. Bà con cần tiến hành đánh lượng vi sinh gấp 2-3 lần bình thường để giảm khí độc nhanh chóng.

7.3 Tiến hành kiểm tra định kì thông số nước trong ao nuôi

Việc kiểm tra thông số nước định kỳ trong ao nuôi sẽ giúp cho bà con có thể biết được tình trạng nồng độ các chất độc hại, hàm lượng oxy trong ao hằng ngày. Từ đó bà con có thể kịp thời điều chỉnh lượng thức ăn thông qua việc thăm sàn ăn để kiểm soát được lượng thức ăn dư thừa, kiểm soát được lượng thức ăn cho tôm được hiệu quả nhất.

8. Câu hỏi thường gặp

8.1 NH₃ đạt ngưỡng bao nhiêu thì tôm bắt đầu chết?

Mức độ độc hại của NH₃ phụ thuộc nhiều vào thời gian tiếp xúc của tôm. Nếu nồng độ bà con đo được vượt ngưỡng 0.5 mg/ lít và kéo dài từ 24 – 48 tiếng. Tôm sẽ bắt đầu có hiện tượng chết lai rai khắp ao.

Trường hợp nồng độ NH₃ vượt ngưỡng gấp 4 lần (2 mg/ lít), tôm bắt đầu chết hàng loạt và nhanh chóng.

8.2 NH₃ hay NH₄⁺, chất nào nguy hiểm hơn trong ao nuôi tôm

NH₃ có mức độ độc hại và nguy hiểm hơn NH₄⁺ rất nhiều. Ion Amoni tương đối ít độc hại hơn đối với tôm ở nồng độ thường gặp. Tuy nhiên, bà con cần phải biết rằng 2 chất này hoàn toàn có thể chuyển hóa qua lại dựa vào pH và nhiệt độ trong ao nuôi.

8.3 Xử lý NH₃ có làm cho tôm bị sốc nước hay không?

Việc xử lý NH₃ hoàn toàn không gây hại gì cho tôm nếu bà con làm đúng cách. Bà con chỉ nên thay nước khoảng từ 20 – 30% ao bằng lượng nước đã xử lý. Tuyệt đối không thay hơn vì có thể làm cho tôm bị sốc pH.

Với việc xử lý bằng các phương pháp hóa học. Bà con cần tuân theo liều lượng hướng dẫn hoặc hỏi ý kiến từ các chuyên gia để xác định liều lượng chính xác. Tuyệt đối không xử lý dư vì có thể làm cho môi trường nước bị thay đổi đột ngột làm tôm bị sốc môi trường.

8.4 Mật độ thả tôm giống có ảnh hưởng đến nồng độ NH₃ trong ao nuôi tôm hay không

Mật độ thả tôm giống cũng quyết định rất nhiều đến nồng độ Amoniac trong ao. Mật độ càng dày tỉ lệ thuận với hàm lượng amoniac trong ao nuôi. Vì thế, khi nuôi với mật độ lớn, bà con cần tiến hành xử lý nước thường xuyên, sục nhiều khi để có thể kiểm soát tốt được hàm lượng NH₃ nói riêng và các loại khí độc khác nói chung trong ao.

9. Mua sản phẩm giải quyết NH₃ ở đâu uy tín?

Hiện nay, bà con hoàn toàn có thể mua những sản phẩm xử lý những tại các cửa hàng thủy sản, thuốc thú y, các sàn thương mại,… Tuy nhiên, hiện nay có rất nhiều nơi chuyên cung cấp các sản phẩm xử lý với chất lượng kém, không hiệu quả, gây thiệt hại đến cho người nuôi tôm. Khai Nhật là thương hiệu chuyên cung cấp các giải pháp xử lý nước và thức ăn cho thủy sản với gần 20 năm kinh nghiệm. Chúng tôi hiện đang cung cấp các sản phẩm xử lý NH₃ như Aqualisan, Oxy Già, Men Vi Sinh,… Được nhập khẩu trực tiếp từ các nhà máy sản xuất lớn có tiếng trên toàn thế giới. Vì thế, bà con hoàn toàn yên tâm về chất lượng sản phẩm cũng như nguồn gốc xuất xứ của chúng.

Ngoài ra, các sản phẩm do Khai Nhật cung cấp còn có các chứng từ như COA, MSDS,… Đặc biệt hơn, chúng tôi còn sở hữu đội ngũ tư vấn kỹ thuật với nhiều năm kinh nghiệm. Sẵn sàng giải quyết cho những thắc mắc và khó khăn trong quá trình nuôi trồng thủy sản. Nếu bà con đang cần mua những sản phẩm giúp giải quyết khí độc trong ao, bà con hãy liên hệ ngay với Hotline: 0965.025.702 để được hỗ trợ kịp thời ngay nhé!

Lý do bà con nên mua hàng tại Khai Nhật:

• Đầy đủ mã lưu hành
• Nhập khẩu trực tiếp từ nhà sản xuất
• Chất lượng vượt trội
• Giá thành cạnh tranh
• Chính sách hỗ trợ đặc biệt cho trại giống và đại lý