[Bật mí]: Hướng dẫn cách trị tôm bị EHP đơn giản, hiệu quả nhất

EHP là một bệnh ký sinh trùng kí sinh trong tế bào gan tụy của tôm. Chúng gây thiệt hại rất lớn về kinh tế cho người nuôi. Vậy hiện nay có cách trị tôm bị EHP và ao nuôi bị EHP hay không? Mời bà con cùng Khai Nhật tìm hiểu ngay bên dưới nhé!

Tổng quan về bệnh EHP trên tôm là gì?

Bệnh vi bào tử trùng EHP là bệnh do ký sinh trùng Enterocytozoon hepatopenaei gây nên. Ký sinh trùng này có khả năng ký sinh trong tế bào gan tụy của tôm. Một khi EHP tiếp xúc với tế bào gan tụy của tôm, chúng sẽ làm cho màng plasma của tế bào gan tụy bị thủng. Sau đó bào tử EHP sẽ tiến hành đưa trực tiếp các tế bào chất của chúng vào tế bào. Chúng hấp thụ chất dinh dưỡng của tôm. Từ đó tôm sẽ bị tình trạng còi cọc, chậm lớn và phân đàn.

EHP chủ yếu lây lan mạnh qua đường tiêu hóa và môi trường. Do đó, bà con cần kiểm soát con giống sạch bệnh, xử lý đáy ao triệt để nhằm tránh việc bào tử có thể tồn tại và gây hại cho tôm.

Bài viết liên quan: Bệnh EHP trên tôm là gì? Cách phòng và kiểm soát hiệu quả từ A-Z

Đường truyền vi khuẩn EHP trong ao nuôi tôm, một vài dấu hiệu nhận biết ao tôm bị nhiễm EHP

Một số con đường lây truyền bệnh EHP trong ao nuôi tôm

Bào tử EHP thuộc họ Enterocytozoon, quá trình hình thành và phát triển của bào tử này được phân thành 3 giai đoạn chính như sau:

• Giai đoạn 1: Bào tử ngoại bào
• Giai đoạn 2: Nhiễm trùng
• Giai đoạn 3: Bao gồm nhiều giai đoạn sống nội bào khác nhau

Để giúp bà con hiểu thêm chi tiết về quá trình tôm bị nhiễm EHP, Khai Nhật mời bà con tìm hiểu chi tiết ngay bên dưới

Đầu tiên, bào tử trùng EHP sẽ nảy mầm thành các tế bào gây bệnh với khả năng phóng ra dây roi (Pola Tuber). Đây là hoạt động chính để giúp cho EHP lây nhiễm trên tôm. Lý do là vì nhờ vào các dây roi đó mà bào tử có thể bám và truyền các vật chất của nó vào tế bào vật chủ.

Một khi bào tử trùng EHP đã ở trong tế bào vật chủ, chúng sẽ hình thành bào tử và nhân lên thành các bảo tử mới ở hình thái bất hoạt. Các tế bào gan tụy của tôm một khi nhiễm EHP sẽ phồng lên và vỡ ra. Chúng sẽ giải phóng các tế bào trưởng thành trong gan tụy hoặc thải ra môi trường bên ngoài qua phân. Tôm là loài ăn tạp, chúng có thể ăn nhầm phân của các con tôm hay ăn thịt chính đồng loại bị nhiễm bệnh.

Ngoài cách trên thì EHP có thể lây lan theo những con đường khác như:

• Con đường lây lan thứ 1: EHP trên tôm sẽ lây lan theo chiều dọc. Bà con có thể hiểu rằng tôm bố mẹ khi bị nhiễm EHP thì sẽ lây sang các ấu trùng tôm con của chúng
• Con đường lây lan thứ 2: Lây nhiễm theo chiều ngang, phương pháp này là tôm bị lây nhiễm theo nguồn thức ăn, các loài 2 mảnh và artemia. Chúng có nguy cơ lây nhiễm EHP trong ao nuôi tôm. Ngoài ra, môi trường ao nuôi như phân tôm, thức ăn dư thừa của tôm bị nhiễm EHP trước đó cũng là đường lây nhiễm EHP tuyệt vời trong ao nuôi. Ngoài ra, vỏ từ những con tôm bị nhiễm EHP, các loại ngoại ký sinh như khuẩn sợi, trùng loa kèn cũng mang theo dịch bệnh EHP trong ao nuôi tôm.

Những dấu hiệu nhận biết tôm bị nhiễm EHP mà bà con nên biết

Nhận biết qua các dấu hiệu lâm sàng

Thông thường, bệnh EHP thường không có một dấu hiệu rõ ràng. Bà con thường lầm chúng với những bệnh khác. Điều này gây khó khăn trong việc phát hiện và xử lý kịp thời sớm. Dưới đây là một số dấu hiệu lâm sàng mà bà con có thể quan sát được khi tôm bắt đầu có dấu hiệu bị nhiễm EHP mà Khai Nhật tổng hợp lại được. Mời bà con cùng theo dõi ngay nhé!

• Việc bỏ ăn đột ngột từ 50 – 70%, phát triển rất chậm, kích thước tôm nhỏ hơn so với ngày tuổi rất nhiều. Tỉ lệ phân đàn cao, tôm lột xác khá chậm.
• Phần ống gan tụy bị sưng lên hơn so với bình thường. Khi soi kính hiển vi, số lượng giọt dầu bị giảm. Phần gan tụy của tôm có màu sắc bất thường/ mất màu.
• Tôm sẽ bị mềm vỏ, rỗng ruột do EHP
• Khi bà con quan sát phần thịt tôm, phần thịt sẽ có màu trắng đục. Phần chấm đen li ti xuất hiện trên cuống mắt, trong mô và dọc theo ruột sau.
• Đường ruột tôm bị rỗng do bỏ ăn, xuất hiện phân trắng trên mặt nước hoặc trên nhá.

Chẩn đoán bằng các thí nghiệm lâm sàng cụ thể

Sau khi tôm đã có một số biểu hiện của thể mà Khai Nhật vừa nên trên. Bà con có thể nhầm lẫn EHP với một số bệnh khác thường gặp trên tôm. Cách hiệu quả nhất là bà con có thể tiến hành lấy mẫu nước và tôm nghi nhiễm bệnh tiến hành đi xét nghiệm để phát hiện ra bệnh. Điều này giúp bà con có thể sớ biết được ao nuôi có bị nhiễm EHP hay không và từ đó có phương pháp khắc phục kịp thời.

Hướng dẫn phát đồ tham khảo điều trị bệnh EHP trên tôm an toàn, hiệu quả

Cắt đứt nguồn lây và giảm tải trọng mầm bệnh trong môi trường ao

Bào tử EHP cực kì bền vững, chúng tích tụ nhiều nhất trong bùn đáy, vỏ tôm và phân tôm. Vì thế, việc xử lý và giảm tải trọng trong môi trường ao nuôi là bước tiên quyết trước khi bà con tiến hành điều trị EHP trên tôm. Một số cách mà bà con có thể thực hiện có thể kể đến như:

• Tiến hành xi phông đáy ao triệt để: Bà con tăng tần suất xi phông đáy ao lên từ 2-3 lần/ ngày. Bà con lưu ý, phần nước và các chất trong quá trình xi phông ao có chứa EHP cần được lắng và phải được xử lý bằng Chlorine liều cao trước khi thải ra môi trường. Tuyệt đối không được xả trực tiếp ra môi trường.
• Kiểm soát lượng thức ăn nghiêm ngặt: Bà con giảm lượng thức ăn từ 10 – 20% lượng thức ăn so với thực tế. Điều này nhằm ngăn chặn tôm thải ra nhiều phân sống, tạo điều kiện cho EHP bùng phát.
• Tiến hành tiêu diệt các bào tử tự do có trong nước: Bà con có thể sử dụng các sản phẩm diệt EHP trong nước như Aqualisan, Iodine, thuốc tím,… Định kỳ từ 3-5 ngày/ lần. Bà con không được dùng các chất diệt khuẩn mạnh như Chlorine khi tôm đang yếu, giúp giảm lượng bào tử trôi nổi mà không làm cho tôm bị sốc.

Tiến hành ức chế bệnh EHP bên trong cơ thể của tôm

Sau khi đã giảm tải trọng mầm bệnh trong môi trường ao nuôi. Việc tiếp theo bà con cần làm chính là ức chế EHP trong cơ thể của tôm. Bà con có thể làm như sau:

Sử dụng Aqualisan giúp ức chế bào tử EHP có trong cơ thể tôm

Aqualisan là chế phẩm có chứa các axit hữu cơ mạch ngắn. Chúng có khả năng giúp ức chế sự nảy mầm và phát triển của bào tử EHP. Cơ chế hoạt động chính của Aqualisan trong quá trình ức chế bệnh EHP trên tôm như sau:

• Phá hủy thành và màng của tế bào (Germination): Đây là cơ chế quan trọng nhất của EHP. Aqualisan ngăn chặn quá trình nảy mầm của bào tử. Các thử nghiệm cho thấy ở nồng độ từ 50 ppm đến 100 ppm có thể giảm tỷ lệ nảy mầm của bào tử xuống mức dưới 1% đến 5%.
• Giúp vô hiệu hóa ống cực (Polar Tube): Bào tử EHP sử dụng 1 ống dạng roi để truyền chất di truyền và lây nhiễm. Aqualisan giúp vô hiệu hóa các ống này, làm cho các ống này ngắn hơn và mất đi khả năng truyền bệnh.
• Oxy hóa các liên kết hóa học thiết yếu: Sản phẩm tấn công và oxy hóa các liên kết sulfhydryl và lưu huỳnh trong các protein, enzyme và các chất chuyển hóa khác của ký sinh trùng, làm đình trệ mọi hoạt động sống của chúng.

Điểm đặc biệt của sản phẩm này so với các chất khử trùng thông thường là chúng có khả năng duy trì hiệu quả ngay cả trong môi trường có nhiều chất hữu cơ và không để lại tồn dư độc hại trong quá trình xử lý.

Liều dùng Aqualisan bà con có thể tham khảo ngay bên dưới như sau:

• Giai đoạn nuôi tôm: Bà con có thể sử dụng 10ppm (10kg / 1000 mét khối), dùng mỗi tuần 1 lần. Duy trì suốt mùa vụ nuôi.
• Giai đoạn phát hiện tôm bị nhiễm EHP: Bà con có thể tham khảo liều dùng 10 ppm (10kg/ 1000 m³). Sử dụng 3 ngày/ lần cho đến lúc thu hoạch. Bà con cần châm từ từ, không được đổ hết một lần. Bà con cần tiến hành chia hàm lượng thuốc thành 4 phần, mỗi lần đổ cách nhau 15 phút. Thuốc nên được đổ tại những khu vực gần máy quạt nước để thuốc được trộn đều hơn.

Xem thêm: Aqualisan – Giải pháp khử trùng nước ao nuôi hiệu quả

Sử dụng các chế phẩm sinh học có khả năng cạnh tranh hay ức chế các bào tử trùng trong đường ruột

Sau khi tiến hành làm suy yếu bào tử EHP bằng Aqualisan, bước tiếp theo bà con có thể tiến hành bổ sung thêm vi sinh trong ao để giúp ngăn chặn bào tử EHP có cơ hội tiếp cận vào tế bào gan hay đường ruột của tôm.

Bà con có thể tiến hành sử dụng các loại vi khuẩn thuộc chủng Bacillus spp và Lactobacillus với mật độ cao. Các lợi khuẩn này sẽ tiến hành bào vào niêm mạc ruột hay bề mặt của ống gan. Từ đó, bào tử EHP đi vào trong ruột không có điểm tựa sẽ bị trôi tuột ra ngoài theo phân.

Ngoài ra, vi sinh còn bám lên thành ao. Từ đó, vi sinh vật sẽ cạnh tranh trực tiếp chỗ và thức ăn của bào tử EHP. Kết quả là bào tử này sẽ không còn đủ chất dinh dưỡng và chỗ trú, từ đó bệnh EHP trên tôm được giảm thiểu. Bà con có thể tiến hành ủ men vi sinh sau đó tạt đều trong ao hay trộn trực tiếp vào thức ăn.

Lưu ý, bà con nên đánh men vi sinh sau khi dùng Aqualisan sau ít nhất 6 tiếng hoặc đợi sang ngày hôm sau để đạt hiệu quả tốt nhất nhé.

Xem thêm: Hướng dẫn cách ủ men vi sinh đơn giản và hiệu quả

Tiến hành phục hồi chức năng gan tụy của tôm và cải thiện hệ miễn dịch của chúng

Sau khi đã tiến hành đánh vi sinh, bà con cần tiến hành thêm một bước nữa chính là phục hồi chức năng gan tụy của tôm. EHP là loại ký sinh trùng chuyên đánh cắp năng lượng. Chúng làm cho tôm bị mất khả năng dự trữ Lipid, dẫn đến teo gan, chai gan, còi cọc và chậm lớn. Do đó bà con cần tiến hành tái tạo mô gan và kích hoạt hệ miễn dịch tự nhiên cho chúng.

• Bổ sung nhóm chất hỗ trợ chuyển hóa: Sorbitol, Inositol, Choline và Methionine. Các chất này có tác dụng tăng cường chuyển hóa mỡ, đào thải độc tố tích tụ trong gan và ngăn ngừa tình trạng hoại tử gan. Chúng giúp gan tăng cường khả năng bài tiết enzyme tiêu hóa, từ đó tôm có thể hấp thụ các chất dinh dưỡng bù lại mà EHP đã lấy đi.
• Tăng cường sức đề kháng cho tôm: Ngoài việc bổ sung các chất hỗ trợ chuyển hóa. Bà con cần bổ sung thêm các chất tăng cường sức đề kháng cho tôm như Vitamin C và khoáng. Điều này làm giảm tình trạng stress ở tôm, giúp tôm mau lột vỏ và nhanh cứng vỏ sau khi lột hơn.

Bà con lưu ý, ở giai đoạn này không được cho tôm ăn quá nhiều hay dùng liều như cho tôm ăn bình thường. Lý do là vì gan tụy của tôm còn đang yếu, nếu ép ăn quá nhiều sẽ làm cho gan tôm bị quá tải và làm cho bệnh nghiêm trọng hơn.

Bài viết liên quan: Đường Dextrose Monohydrate là gì? Lợi ích vượt trội trong nhiều ngành

Hướng dẫn bà con cách phòng bệnh EHP trên tôm hiệu quả

Kiểm soát chất lượng tôm giống đầu vào chuẩn

Tôm giống (Postlarvae – PL) là con đường lây nhiễm trực tiếp và nguy hiểm nhất. Nếu con giống đã nhiễm bệnh từ trại, mọi nỗ lực xử lý ao đều vô nghĩa.

• Xét nghiệm PCR bắt buộc: Không bao giờ thả tôm chỉ dựa vào cảm quan (nhìn thấy tôm khỏe, bơi nhanh). Bà con bắt buộc phải yêu cầu trại giống cung cấp giấy xét nghiệm hoặc tự gửi mẫu đi kiểm tra PCR (Polymerase Chain Reaction). Đây là phương pháp duy nhất phát hiện được EHP ở giai đoạn sớm.
• Chọn thương hiệu uy tín: Ưu tiên các dòng tôm bố mẹ sạch bệnh (SPF – Specific Pathogen Free) hoặc kháng bệnh (SPR) từ các thương hiệu lớn có quy trình an toàn sinh học khép kín.
• Sốc tôm trước khi thả: Kiểm tra sức khỏe tôm bằng cách sốc độ mặn hoặc Formol để loại bỏ những con yếu. Tôm nhiễm EHP giai đoạn sớm thường yếu hơn tôm khỏe một chút, dù khó nhận biết bằng mắt thường. (Nguồn: Tạp chí thủy sản)

Kiểm soát quy trình cải tạo ao nuôi chuẩn

EHP là một bào tử có cấu trúc cực bền, chúng sở hữu một lớp vỏ cực dày và có thể sống sót hàng năm trời dưới đáy ao. Những phương pháp thông thường như sử dụng chất sát khuẩn liều thấp khó làm cho các tế bào ngủ đông trong đất tử vong được. Bà con cần cải tạo bằng những cách sau:

• Loại bỏ hoàn toàn bùn đen, các chất thải hữu cơ từ vụ mùa cũ. Tiến hành vệ sinh thật kỹ đáy ao và phơi khô.
• Dùng Xút hoặc Vôi Sống để xử lý đáy ao. Bà con có thể tiến hành sử dụng Vôi Sống hay xút để xử lý đáy ao. Phục tiêu là nâng pH đáy ao lên cực cao và tăng nhiệt độ lên nhanh để có thể phá hủy toàn bộ lớp vỏ bào tử của EHP.

Lưu ý: Xút và Vôi có thể tạo ra hiện tượng bỏng hóa chất. Vì thế bà con cần sử dụng bảo hộ trong quá trình sử dụng để đảm bảo an toàn nhé.

Xử lý nước ao nuôi chuẩn trước khi cho vào ao

Nguồn nước cấp vào cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu lấy nước từ những vùng có dịch bệnh. Vì thế, bà con cần tiến hành sát khuẩn liều cao bằng Chlorine hay thuốc tím để xử lý nước trong ao lắng trước khi cấp nước vào ao nuôi. Bà con cần chờ để các loại vi trùng, vi khuẩn trong nước bị tiêu diệt và các hóa chất bay hơi hết mới có thể sử dụng trong ao nuôi nhé.

Xem thêm: Các chất diệt khuẩn ao nuôi tôm nào phổ biến nhất 2025?

Một số câu hỏi thường gặp về bệnh EHP

Tôm bị EHP có thể ăn được hay không?

EHP thường ký sinh trong mô gan tụy và ruột tôm. Chúng làm cho tôm chậm lớn, còi cọc nhưng không sản sinh ra độc tố. Vì thế nên những con tôm bị nhiễm EHP hoàn toàn có thể ăn được. Tuy nhiên, thịt của chúng thường sẽ bị ốp, mềm, không săn chắc, giá trị thương phẩm khá thấp.

Nhiệt độ cao có thể làm cho vi khuẩn EHP tử vong được hay không?

Theo các nghiên cứu cho thấy, nhiệt độ cao từ 75 độ C trở lên có thể làm cho các bào tử EHP bất hoạt sau 1 phút. Hoặc bà con có thể cấp đông chúng với nhiệt độ thấp hơn -20 độ C trong ít nhất 2 giờ cũng có thể làm cho vi khuẩn EHP tử vong.

Người có thể bị nhiễm trùng EHP khi ăn phải tôm bị bệnh hay không?

EHP (Enterocytozoon hepatopenaei) là loại ký sinh trùng đặc hiệu trên loài giáp xác. Cấu trúc của người khác hoàn toàn so với tôm. Vì thế, bà con hoàn toàn có thể tâm rằng việc EHP không lây sang cho người được.

Tại sao đánh thuốc diệt EHP rồi mà vi khuẩn vẫn còn?

Việc đánh thuốc mà bào tử EHP vẫn còn bởi những lý do sau:

• EHP chui sâu vào trong tế bào gan tụy. Hầu hết các chất sát khuẩn hiện nay chỉ có khả năng tiêu diệt mầm bệnh nằm tự do bên ngoài. Nó không thể chui vào sâu trong tôm để có thể diệt EHP.
• Bào tử vi khuẩn EHP được bọc trong một lớp vỏ Chitin và Protein cực dày. Chúng giúp kháng lại phần lớn các loại kháng sinh và hóa chất thông thường hiện nay.
• Trường hợp đáy ao vẫn còn bẩn, EHP sẽ thừa cơ hội bùng phát dưới đáy ao. Nếu tôm vô tình ăn phải thì vòng đời lây nhiễm sẽ tiếp tục lại ngay lập tức.

Khai Nhật – địa chỉ cung cấp các giải pháp xử lý nước, thức ăn cho thủy sản uy tín, chất lượng

Khai Nhật hiện nay là một trong những đơn vị cung cấp các giải pháp xử lý nước và thức ăn cho thủy sản uy tín tại thành phố Hồ Chí Minh. Với hơn 20 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực cùng với đội ngũ tư vấn kỹ thuật giàu kinh nghiệm. Khai nhật có thể giúp bà con giải quyết những vướng mắc, khó khăn trong quá trình nuôi thủy sản. Nếu bà con đang cần mua các sản phẩm hay cần hỗ trợ về kỹ thuật chăn nuôi. Bà con có thể liên hệ ngay với Khai Nhật thông qua Hotline: 0965.025.702 để được hỗ trợ kịp thời ngay nhé!

Lý do bà con nên mua hàng tại Khai Nhật:

• Đầy đủ mã lưu hành
• Nhập khẩu trực tiếp từ nhà sản xuất
• Chất lượng vượt trội
• Giá thành cạnh tranh
• Chính sách hỗ trợ đặc biệt cho trại giống và đại lý