[Bật mí] Tỷ lệ pha thuốc tím khử trùng nước bao nhiêu hợp lý?

Thuốc tím là một trong những chất sát trùng, khử khuẩn được sử dụng cực kì phổ biến hiện nay. Chúng được dùng trong rất nhiều lĩnh vực từ xử lý nước ao nuôi cho đến xử lý nước thải. Việc xác định được tỷ lệ pha thuốc tím sao cho chuẩn để sử dụng từng mục đích là cực kỳ quan trọng. Mời bà con cùng Khai Nhật tìm hiểu cách pha thuốc tím chuẩn ngay trong bài viết bên dưới nhé!

1. Tổng quan về thuốc tím? Một số tính chất lý hóa của thuốc tím

Trước khi tìm hiểu về tỷ lệ pha thuốc tím, Khai Nhật xin phép mời bà con cùng tìm hiểu sơ lược về thuốc tím nhé

1.1 Thuốc tím là gì?

Thuốc tím hay có tên gọi khác là kali permanganat (KMnO₄). Đây là chất có tính oxy hóa mạnh dạng tinh thể màu tím sẫm, tan trong nước tạo ra hỗn hợp dung dịch màu tím. Trong xử lý nước và nuôi trồng thủy sản, thuốc tím thường được dùng để oxy hóa sắt, mangan, H₂S và chất hữu cơ, khử mùi, khử màu và hỗ trợ làm trong nước. Sau khi phản ứng, cặn MnO₂ màu nâu sẽ được sinh ra. Vì thế cần được xử lý bằng phương pháp keo tụ để loại bỏ.

1.2 Một số tính chất lý hóa của thuốc tím

Dưới đây là một số tính chất lý hóa của thuốc tím mà Khai Nhật tổng hợp lại được. Bà con cùng theo dõi ngay

• Tính oxi hóa mạnh: KMnO₄ dễ dàng oxy hóa sắt (Fe²⁺ → Fe³⁺), mangan hòa tan, H₂S và nhiều chất hữu cơ. Sản phẩm thường gặp sau khi phản ứng là kết tủa MnO₂ màu nâu giúp kéo theo cặn bẩn để lắng/lọc.
• Màu sắc thay đổi khi phản ứng: Trong quá trình oxy hóa, màu tím của dung dịch sẽ nhạt dần và có thể chuyển sang nâu do tạo thành MnO₂ (mangan dioxit) dạng hạt mịn; khi phản ứng hoàn tất, màu tím biến mất.
• Không bay hơi, dễ bắt màu và có thể ăn mòn: Thuốc tím thường ở dạng tinh thể, vì thế không bay hơi nhưng dễ nhuộm màu da, vải, gỗ và bề mặt xốp; dung dịch đậm đặc có thể gây kích ứng và ăn mòn nhẹ một số vật liệu.

2. Tại sao thuốc tím cần được pha với nước trước khi sử dụng?

Thuốc tím là một chất có tính oxi hóa cao. Chính vì thế việc pha loãng thuốc tím trước khi dùng là một điều cực kỳ cần thiết. Lý do là vì:

• Kiểm soát liều dùng: Việc pha thuốc tím thành dung dịch giúp bà con có thể kiểm soát được nồng độ theo từng mục đích. Việc pha thuốc tím thành dung dịch cũng giúp dung dịch được phân tán đều trong nước hơn, tránh việc thuốc tím bị tụ lại một chỗ hay dùng quá liều.
• An toàn: Thuốc tím ở dạng tinh thể có thể gây ra một số tác động đến cơ thể như bám màu trên da, bỏng hóa chất,… Vì thế, việc pha loãng giúp giảm được những hạn chế, nguy cơ phản ứng mạnh khi gặp các chất hữu cơ.
• Hiệu quả: Dung dịch có khả năng lan tỏa tốt, làm tăng diện tích tiếp xúc giữa KMnO₄ và các chất cần oxy hóa (Fe²⁺, Mn²⁺, H₂S, hữu cơ). Nhờ đó phản ứng diễn ra đều và sạch hơn, hạn chế tạo cặn nâu bám cục bộ và giúp nước trong ổn định hơn.

3. Bật mí cách pha thuốc tím khử trùng nước theo tỷ lệ mà bà con nên biết

Thuốc tím là sản phẩm ít được ưu tiên để khử trùng nước uống hay xử lý nước bể bơi. Thông thường, người ta sẽ dùng thuốc tím oxi hóa sắt, mangan, H₂S, chất hữu cơ hoặc trong nuôi trồng thủy sản theo liều khuyến nghị. Mời bà con đọc tiếp phần sau nhé:

Mục đích	Mục tiêu xử lý	Liều khuyến nghị (mg/L)	Quy trình sau xử lý	Lưu ý an toàn & ghi chú
Xử lý nước	Oxy hóa Fe²⁺/Mn²⁺, khử mùi H₂S, làm trong sơ bộ	1–3 mg/L	Bắt buộc keo tụ (PAC) → lắng → lọc/backwash để loại cặn Fe(OH)₃/MnO₂	Jar test trước: màu hồng rất nhạt giữ 10–15 phút rồi hết; nếu còn tím → có thể quá liều. Không dùng như chất khử trùng duy trì cho nước uống/bể bơi.
Nuôi trồng thủy sản	Oxy hóa hữu cơ, giảm mầm bệnh bám ngoài	Thường ~2 mg/L Hữu cơ cao: 3–4 mg/L	Tăng sục khí trước–trong–sau khi châm; theo dõi cá; có thể chia liều	Xử lý buổi sáng, tránh khi tảo dày/hữu cơ tăng đột ngột. Không vượt liều cao nếu không có chuyên gia hướng dẫn.
Dụng cụ, bề mặt trơ (ngâm rửa)	Tẩy mùi/màu, oxy hóa bám bẩn vô cơ	100–200 mg/L	Ngâm đủ thời gian, sau đó xả/rửa kỹ lại bằng nước sạch	Chỉ cho vật liệu/bề mặt trơ. Không dùng trực tiếp lên da/cơ thể. Tránh văng bắn gây ố màu.

Lưu ý: Liều dùng trên đây chỉ mang tính chất tham khảo. Bà con vui lòng liên hệ với các chuyên gia theo từng lĩnh vực mà bà con mong muốn để có thể biết được liều dùng chính xác nhất cho mình nhé!

Xem thêm: Tỷ lệ pha thuốc tím chuẩn để khử khuẩn ao nuôi tôm là bao nhiêu?

4. Hướng dẫn cách pha thuốc tím từ tinh thể KMnO4 rắn

4.1 Những dụng cụ cần chuẩn bị trước khi pha

Trước khi tiến hành pha thuốc tím, bà con cần chuẩn bị các loại dụng cụ như:

• Cân điện tử (hoặc cân kỹ thuật)
• Cốc thuỷ tinh hoặc bình chịu nhiệt
• Đũa khuấy hoặc que thuỷ tinh
• Găng tay cao su, kính bảo hộ, áo bảo hộ (trong trường hợp cần thiết)
• Nước sạch (nên dùng nước RO hoặc nước cất)
• Phễu và bình định mức (nếu pha theo thể tích chính xác)
• Bút đánh dấu nồng độ

4.2 Chi tiết các bước pha thuốc tím

Dưới đây là các bước chi tiết để pha tỷ lệ thuốc tím theo đúng nồng độ. Mời bà con cùng theo dõi!

4.2.1 Chuẩn bị & tính liều

Đây là bước khá quan trọng khi pha thuốc tím. Bà con đeo găng, kính, khẩu trang trước khi pha dung dịch. Chọn pha dung dịch tại khu vực khô ráo, thoáng khí. Chuẩn bị các dụng cụ để pha như Khai Nhật đã để tại mục 4.1. Tuyệt đối không được để thuốc tím gần các loại hóa chất khác hay các chất hữu cơ khác.

Bà con tiến hành xác định lượng thuốc tím cần pha. Bà con ước tính thể tích ao, bể nước cần xử lý. Sau đó tính khối lượng KMnO₄ theo công thức:

Gram KMnO₄ = Nồng độ (mg/L) × Thể tích (L) / 1000.

Ví dụ: 2 mg/L cho 10 m³ (10.000 L) → (2 × 10.000)/1000 = 20 g.

4.2.2 Pha dung dịch mẹ & jar test

Sau khi chuẩn bị và đo liều lượng xong. Bà con tiến hành pha thuốc tím vào trong nước rồi khuấy cho hỗn hợp tan ra. Pha theo tỷ lệ 0,1% (1g thuốc tím / 1 lít nước) để tiến hành jartest. Sau đó, nhỏ từ từ dung dịch vào mẫu 1 L đến khi nước hồng rất nhạt giữ 10–15 phút rồi mất màu (lúc này bà con đã có dung dịch đúng).

4.2.3 Châm liều và tiến hành chạy hệ tuần hoàn

Sau khi có được dung dịch thuốc tím, rót rải đều dung dịch theo liều đã tính vào phần nước cần xử lý. Lưu ý: duy trì khuấy/sục khí 20–30 phút. Thông thường, màu thuốc tím nhạt dần và hết trong 15–60 phút. Trường hợp màu tím của nước không bị mất đi. điều này đồng nghĩa với việc quá liều. Bà con có thể khử dư bằng H₂O₂ hoặc thiosulfate nếu thấy dung dịch vẫn còn màu tím.

4.2.4 Làm trong nước & hoàn tất.

Sau khi tiến hành xử lý thuốc tím, bà con tiến hành thực hiện quy trình keo tụ. Điều này nhằm để bỏ cặn MnO₂/Fe(OH)₃ và trả lại độ trong của nước. Rửa sạch dụng cụ (không dùng thuốc tẩy clo), ghi chép liều và kết quả, và bảo quản KMnO₄/ dung dịch mẹ trong chai tối màu, khô mát, tránh ánh sáng.

5. Một số lưu ý khi pha thuốc tím an toàn

Dưới đây là một số lưu ý quan trọng khi bà con tiến hành pha thuốc tím mà Khai Nhật tổng hợp lại được. Mời bà con cùng theo dõi:

• Không trộn trực tiếp với các loại hóa chất khác: KMnO₄ là chất oxy hóa mạnh, tuyệt đối không trộn chung với clo/thuốc tẩy, axit mạnh, các chất hữu cơ khô,… Lý do là vì kết hợp sai có thể gây ra tình trạng tỏa nhiệt mạnh, bắn, văng hay giải phóng các loại khí độc gây hại đến sức khỏe bà con. Nếu bà con cần sử dụng nhiều loại hóa chất khác với thuốc tím. Bà con có thể sử dụng theo từng giai đoạn, rửa sạch dụng cụ theo từng bước.
• Tránh thuốc tím văng vào quần áo: Dung dịch KMnO₄ có thể gây ra những vết đốm nâu/ tím vĩnh viễn trên quần áo. Vì thế, trong quá trình pha chế, bà con nên dùng các công cụ và hạn chế thuốc tím văng vào người. Nếu thuốc tím dính vào da, bà con nên xả trực tiếp với nước sạch từ 10-15p kết hợp với dùng xà bông để rửa. Với bề mặt cứng, lau bằng nước sạch nhiều lần và tuyệt đối không dùng thuốc tẩy có chứa Clo để tẩy vì có thể làm vết ố nặng hơn.
• Thực hiện quy trình keo tụ: KMnO₄ oxy hóa Fe²⁺/Mn²⁺ và H₂S thành cặn mịn (Fe(OH)₃, MnO₂…) lơ lửng trong nước. Các chất cặn mịn này sẽ gây ra tình trạng nước bị đổi màu và đục kéo dài. Vì thế, cần phải có bước keo tụ để nước sau khi xử lý được trong hơn.

6. Một số vấn đề thường gặp khi pha thuốc tím và cách xử lý

Sau khi đã biết được tỷ lệ pha thuốc tím phù hợp, rất nhiều bà con gặp phải những tình trạng khác mà không biết cách xử lý. Khai Nhật mời bà con cùng tìm hiểu những vấn đề thường gặp ngay bên dưới nhé

1. Nước chuyển sang màu tím và giữ màu lâu: Đây là dấu hiệu quá liều KMnO₄. Khi gặp tình trạng này, bà con cần giảm liều dùng cho lần xử lý sau. Đối với mẻ nước hiện tại, bà con có thể khử màu bằng cách châm một lượng nhỏ H₂O₂ hoặc thiosulfate.
2. Nước chuyển sang màu nâu, không trong: Màu nâu của nước là do MnO₂ mịn chưa tách khỏi nước. Cách khắc phục là bà con có thể dùng thêm trợ lắng PAC và tăng cường sục khí để tiến hành quá trình keo tụ, chờ lắng đủ lâu và tiến hành lọc và xả ngược để nước trong lại
3. Cặn nâu/ đen bám vào đường ống, bề mặt: Hiện tượng này là do rót hóa chất tập trung vào một chỗ. Bà con khắc phục bằng cách thay đổi cách châm bằng cách rải đều khắp dòng nước, hỗ trợ khuấy hoặc tuần hoàn bể để phân tán tốt hơn. Đối với chỗ bị cặn bám, bà con cần vệ sinh cơ học để làm vết cặn biến mất.
4. Cá, tôm bị nổi đầu hay stress sau quá trình xử lý: Đây là dấu hiệu thuốc tím bị sử dụng quá liều. Bà con ngừng châm thêm thuốc tím vào ao. Bổ sung oxy hòa tan bằng cách sục, kết hợp thay thêm 1 phần nước mới nhằm pha loãng nồng độ thuốc tím hiện có trong ao. Cần lưu ý giảm liều lượng cho các lần tiếp theo.

Bật mí: Thuốc tím mua ở đâu? Gợi ý địa chỉ cung cấp thuốc tím uy tín

7. Câu hỏi thường gặp

7.1 Khi nào nên sử dụng thuốc tím xử lý nước thay vì các sản phẩm khác

Nếu bà con đang gặp các trường hợp như nước bị nhiễm sắt, nước bị nhiễm mangan. H2S hay bà con đang muốn khử chất hữu cơ trong ao nuôi, cải thiện môi trường ao nuôi thì việc sử dụng thuốc tím là một điều hoàn toàn hợp lý.

7.2 Tại sao thuốc tím thường không được khuyến nghị để xử lý nước hồ bơi?

Lý do khiến thuốc tím không được dùng để khử trùng nước hồ bơi là vì nó không tạo được dư lượng thuốc sát trùng nước ổn định. Bên cạnh đó, thuốc tím thường gây ố màu nâu/ đen cho bề mặt và đồ bơi do MnO2. Ngoài ra có thể làm nước hồ bơi đổi màu. Thay vào đó xử lý nước hồ bơi thì người ta sẽ dùng hóa chất clo hay brom để xử lý vì chúng dễ đo và điều chỉnh dễ hơn

7.3 Thuốc tím có thể trộn với các hóa chất xử lý nước khác hay không?

Việc trộn chung thuốc tím với các hóa chất xử lý nước khác như Clorin hay axit mạnh thường là điều không nên. Thay vào đó, bà con có thể sử dụng quy trình xử lý nước như sau: KMnO₄ (oxy hóa) → keo tụ (PAC) → lắng → lọc. Trong trường hợp màu thuốc tím vẫn chưa hết, bà con có thể sử dụng H2O2 hay thiosulfate để xử lý màu của thuốc tím là được.

7.4 Dư lượng thuốc tím dùng khử trùng nước sinh hoạt có an toàn khi uống hay không?

Bà con không được uống nước đã xử lý thuốc tím khi nước còn màu. Thuốc tím thường được dùng để oxy hóa các kim loại nặng có trong nước. Sau đó bà con phải tiến hành quá trình keo tụ đến khi nước chuyển sang màu trong suốt và đạt tiêu chuẩn chất lượng nước được ban hành thì bà con có thể sử dụng được.

7.5 Có cách nào xử lý tình trạng nước sau khi xử lý thuốc tím đổi màu nâu nhưng không trong hay không?

Nước vẫn còn màu sau khi xử lý bằng thuốc tím là do MnO2   mịn chưa được tách. Bà con cứ thực hiện quy trình keo tụ (PAC) đúng liều → lắng đủ thời gian → lọc/backwash. Sau quá trình này, nếu nước chưa được trong thì bà con có thể tham khảo việc điều chỉnh bằng jar test và cân nhắc khử dư bằng oxy già và tiếp tục lại bước lọc.

8. Kết luận

Trên đây là những thông tin liên quan đến tỷ lệ pha thuốc tím. Hy vọng thông qua bài viết này, bà con sẽ biết thêm về tỷ lệ pha thuốc tím để xử lý nước. Bài viết sẽ mang đến cho bà con thật nhiều thông tin thật hữu ích. Nếu bà con đang tìm kiếm một đơn vị cung cấp thuốc tím số lượng lớn. Bà con có thể liên hệ với Khai Nhật qua Hotline 0965.025.702 ngay nhé!

Lý do bà con nên mua hàng tại Khai Nhật:

• Đầy đủ mã lưu hành
• Nhập khẩu trực tiếp từ nhà sản xuất
• Chất lượng vượt trội
• Giá thành cạnh tranh
• Chính sách hỗ trợ đặc biệt cho trại giống và đại lý