23 năm Khai NhậtCuốn sổ nợ chứa nỗi buồn người nuôi tôm hạ nguồn sông Sa Lung
Các cơ quan chức năng khuyến cáo rằng chưa nên thả tôm giống vào thời điểm hiện tại. Tuy nhiên, với việc tôm giống đã được ương dèo gần một tháng, người nuôi tôm tại Vĩnh Sơn đang rơi vào tình trạng lo lắng và băn khoăn.
Nỗi lo tôm chết hàng loạt
Sau trận lũ lớn vào tháng 10/2024, hơn 170 ha tôm của người dân xã Vĩnh Sơn (huyện Vĩnh Linh, Quảng Trị) gần như mất trắng. Dù một số hồ tôm ở vị trí cao hơn đã tránh được lũ, nhưng tôm lại phát triển chậm, mang lại lợi nhuận rất hạn chế. Khi nước rút, các hồ tôm trở nên trống trải, môi trường ô nhiễm nghiêm trọng. Để gỡ gạc vốn, nhiều hộ dân đã quyết định thả tôm vụ đông nhằm phục vụ cho thị trường Tết Nguyên đán. Tuy nhiên, tôm lại chết hàng loạt, dẫn đến nợ nần chồng chất. Tình trạng này không phải là mới mẻ, mà đã xảy ra trong các vụ nuôi trước đó. Nguyên nhân được cho là nguồn nước từ hạ nguồn sông Sa Lung và sông Bến Hải đã bị ô nhiễm nặng.
Ông Trần Quang Thành, một người nuôi tôm tại thôn Phan Hiền, chia sẻ: “Trong vài năm qua, nguồn nước ô nhiễm quá. Vụ đông 2024, tôi thả nuôi trên 0,4 ha nhưng tôm chết trắng, không thu được đồng nào. Hiện tại, tôi đã nợ gần 100 triệu đồng cho con giống và thức ăn. Gần một nửa số dân trong thôn sống nhờ nghề nuôi tôm, giờ không nuôi thì không biết làm gì để sống. Chúng tôi đã mất cả chì lẫn chài, không biết lấy đâu ra vốn để tái đầu tư”.
Xã Vĩnh Sơn hiện có khoảng 20 đại lý cung ứng thức ăn cho tôm, nhưng trong vài năm qua, hoạt động của các đại lý này ngày càng trở nên èo uột. Khi tôm đến thời điểm cần lượng thức ăn lớn thì lại chết hàng loạt, dẫn đến việc tiêu thụ thức ăn gặp khó khăn. Người nuôi tôm liên tục thua lỗ khiến họ không có khả năng trả nợ, tạo ra tình trạng tiến thoái lưỡng nan cho các đại lý.
Cuốn sổ ghi nợ của ông Trần Lưu, chủ một đại lý thức ăn tôm tại thôn Phan Hiền, ngày càng dày lên. Số tiền nợ cũng gia tăng theo thời gian. Ông nhớ lại, những năm 2013-2014 được coi là thời kỳ đỉnh điểm của nợ tiền thức ăn tôm, nhưng đến đầu năm nay, con số nợ đã lập đỉnh mới, với hơn 2 tỷ đồng tiền cung ứng thức ăn trong dân nhưng không biết khi nào mới thu hồi được.
“Trước đây, mỗi năm tôi bán được 700-800 tấn thức ăn, nhưng nay chỉ còn khoảng 50-70 tấn. Vụ đông vừa qua, gần như nhà nào cũng thất bát. Trước đây, nếu mất một vụ thì còn có thể thắng lại ở vài vụ khác, nhưng giờ đây, người nuôi tôm liên tục thua lỗ, khó có cơ hội phục hồi,” ông Lưu chia sẻ đầy chua xót.
Ông Lưu nhớ về thời kỳ hoàng kim của nghề nuôi tôm tại xã Vĩnh Sơn vào những năm 2003-2012. Thời điểm đó, hầu như nhà nào cũng thành công, nhờ vào môi trường nước trong lành và ít dịch bệnh. Tuy nhiên, hiện tại, tình hình đã hoàn toàn khác.
Ông dẫn chúng tôi ra hạ nguồn sông Sa Lung, nơi mà người nuôi tôm thôn Phan Hiền lấy nước để nuôi tôm. Ông cho biết, trước đây vào tháng 3, 4, những chiếc thuyền chạy dọc sông làm cá mòi nhảy lên trắng mặt nước; cá rô phi và nhiều loài cá khác bơi vào các mương dẫn nước rất dồi dào. Nhưng trong vài năm gần đây, nước ở hạ nguồn sông Sa Lung thường không đảm bảo để thả tôm giống.
“Nhìn màu nước trong xanh thế thôi, nhưng khi chúng tôi kiểm tra bằng các dụng cụ test nhanh, hầu hết các thời điểm đều không đạt yêu cầu để thả tôm. Một số hộ đã ương dèo tôm giống và xử lý hồ nuôi nhưng vẫn không dám dẫn nước vào. Với tình trạng này, người nuôi tôm sẽ còn gặp phải nhiều khó khăn hơn nữa,” ông Lưu than thở.
>>> Xem thêm: Aqualisan – Giải pháp khử trùng nước ao nuôi hiệu quả
Cái khó bó cái khôn
Những ngày gần đây, ngôi nhà của ông Trần Lưu tại thôn Phan Hiền luôn tấp nập người đến trao đổi về kỹ thuật nuôi tôm thẻ chân trắng. Là chủ một đại lý lớn và là một trong những người nuôi tôm có kinh nghiệm nhất xã Vĩnh Sơn, ông Lưu đã tìm ra cách để gia đình mình duy trì ít nhất là hòa vốn, ngay cả khi cả làng đang gặp khó khăn.
Ông Lưu cho biết, trong bối cảnh nguồn nước ô nhiễm như hiện nay, người nuôi tôm cần phải chấp nhận thay đổi để đảm bảo lợi ích lâu dài. “Gia đình tôi có 8 ha tôm, trong đó 3 ha nuôi công nghệ cao trong nhà lưới. Nuôi ngoài trời thì may mắn mới thắng, còn nuôi trong nhà giúp quản lý dịch bệnh tốt hơn và ít bị tác động bởi môi trường, cho phép nuôi tôm qua 2-3 giai đoạn, vì thế tỷ lệ thành công cao hơn. Tuy nhiên, toàn xã chỉ có khoảng 5 ha được nuôi theo công nghệ cao trong tổng số gần 170 ha,” ông Lưu chia sẻ.
Khi nuôi tôm công nghệ cao, ông Lưu chỉ sử dụng khoảng 1/3 diện tích mặt nước để thả tôm; phần còn lại được dùng làm ao lắng lọc. Điều này cho phép ông chủ động hơn trong việc lựa chọn thời điểm cấp nước và xử lý trước khi đưa vào hồ nuôi. Ngược lại, hầu hết người nuôi tôm ở Vĩnh Sơn sử dụng toàn bộ diện tích để thả nuôi, khiến việc xử lý nguồn nước gặp nhiều khó khăn. Khi nguồn nước từ hạ nguồn sông Sa Lung và sông Bến Hải đang bị ô nhiễm, nguy cơ dịch bệnh trở nên rất lớn.
Tuy nhiên, không phải ai cũng có điều kiện như ông Lưu. Ông đã đầu tư vào công nghệ cao từ 4-5 năm trước, trong khi hiện tại, nhiều người đang phải đối mặt với những khó khăn nghiêm trọng. Quả thật là cái khó bó cái khôn. “Tôi có 3.000 mét vuông nuôi trong ao đất. Dù biết rằng đầu tư công nghệ cao sẽ mang lại lợi thế hơn, nhưng với diện tích nhỏ, nếu làm ao lắng thì diện tích nuôi sẽ giảm đi rất nhiều. Hơn nữa, mấy năm qua thua lỗ, tôi còn nợ mấy chục triệu cho thức ăn và tôm giống, thì lấy đâu ra hàng trăm triệu để đầu tư,” ông Võ Trung Thành, một hộ nuôi tôm tại thôn Phan Hiền, than thở.
Ông Thân Trọng Dũng (Chủ tịch UBND xã Vĩnh Sơn) cho biết trong tình hình hiện nay, nếu người nuôi tôm không thay đổi cách thức sản xuất, tỷ lệ thành công sẽ càng giảm. Một số hộ đã không còn mạo hiểm với các vụ nuôi 2, 3 trong năm. Một số hộ đã chuyển sang nuôi xen ghép với các loài thủy sản khác có khả năng chống chịu tốt với dịch bệnh thay vì nuôi thâm canh như trước.
Ông Dũng cũng cho biết thêm, sau khi các bài viết về ô nhiễm thượng nguồn sông Sa Lung được đăng trên Báo Nông nghiệp Việt Nam vào cuối tháng 9/2023, ngành chức năng tỉnh Quảng Trị đã tăng cường giám sát vấn đề xả thải trái phép. UBND xã Vĩnh Sơn thường xuyên nhận được kết quả quan trắc định kỳ từ các cơ quan chức năng, giúp người dân chủ động hơn trong việc lấy nước vào hồ nuôi tôm. Tuy nhiên, khi bước vào vụ nuôi chính năm nay, hầu hết các kết quả quan trắc đều không đạt yêu cầu, khiến người nuôi tôm hiện đang rất lo lắng.
“Xã đang đề xuất hỗ trợ mô hình nuôi tôm 2 giai đoạn và chuyển đổi 1 ha sang nuôi cá nâu. Chúng tôi kiến nghị các ngành chức năng và chính quyền các cấp cần quan tâm hơn nữa, tăng cường giám sát chặt chẽ và áp dụng biện pháp xử lý nghiêm khắc đối với những trường hợp xả thải gây ô nhiễm nguồn nước ở thượng nguồn sông Sa Lung,” ông Thân Trọng Dũng, Chủ tịch UBND xã Vĩnh Sơn cho biết.
Nguồn: Báo Nông nghiệp Việt Nam
>>> Xem thêm: Aquafit là gì? Vì sao cần Clorin Aquafit diệt khuẩn nước ao nuôi?
Bài viết liên quan
EDTA trong nuôi tôm có công dụng gì nổi bật? EDTA có độc không?
Tại sao phải dùng Bicar Z? Người nuôi tôm cần biết điều này
9 Ứng dụng phổ biến của Clorine trong đời sống và sản xuất
EDTA là gì? EDTA 4Na có những ứng dụng nổi bật nào?
Chia sẻ kinh nghiệm 2025: Chlorine có tác dụng gì + 5 Ứng dụng nổi bật của chlorine
