[Bật mí]: NO2 trong ao nuôi tôm thẻ ảnh hưởng như thế nào?

Nếu NH₃ được xem là chất cực độc trong ao nuôi tôm thì Nitrite (NO₂) được ví như là một “sát thủ thầm lặng” trong ao nuôi tôm. NO₂ không làm cho tôm chết ồ ạt ngay lập tức. Chúng âm thầm tấn công vào khả năng hô hấp của tôm, khiến tôm lờ đờ, chậm lớn chết lai rai dù hàm lượng oxy hòa tan trong nước vẫn cao. Bà con ít quan tâm đến chỉ số NO₂ cũng là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến việc tôm ‘bị rớt cục thịt’. Vậy làm sao để khắc phục loại khí độc này trong ao nuôi tôm? Mời bà con cùng Khai Nhật tìm hiểu qua bài viết này nhé!

1. NO₂ (Nitrite) là gì? NO₂ hình thành như thế nào trong ao nuôi?

1.1 Giải mã NO₂ (Nitrite) là gì?

NO₂ hay Nitrite là một hợp chất hóa học thuộc nhóm oxit nitơ. Công thức hóa học chính của NO₂ chứa một nguyên tử Nitơ kết hợp cùng với 2 nguyên tử Oxi. Trong ao nuôi, chất này là một dạng sản phẩm trung gian giữa NH₃ và NO₃. Đây không phải là khí có thể bay hơi như NH₃ hay H₂S. Chúng tồn tại dưới dạng ion Nitrit.

NO₂ được xem là một loại chất độc tiềm ẩn trong ao nuôi. Ở nồng độ cao, nó có thể làm rối loạn quá trình hô hấp và vận chuyển oxy của tôm. Điều này làm cho tôm bị yếu dần dù cho môi trường bên ngoài vẫn ổn.

Bài viết liên quan: Khí Amoniac (NH₃) trong ao nuôi tôm nguy hiểm ra sao

1.2 NO₂ hình thành như thế nào trong ao nuôi?

Như Khai Nhật đã đề cập phía trên Nitrite là sản phẩm của chu trình Nitơ trong ao nuôi tôm. Chúng chủ yếu hình thành từ quá trình phân hủy chất hữu cơ trong ao nuôi tôm bao gồm:

• Thức ăn dư thừa trong quá trình cho ăn
• Chất thải của tôm như phân, vỏ tôm lột,….
• Xác tảo, vi sinh vật chết trong ao nuôi

Khi các chất này phân hủy, chúng sẽ sản sinh ra NH₃ (Amoniac). Dưới tác động của các vi khuẩn Nitrosomonas, NH₃ sẽ được chuyển hóa thành NO₂. Trong trường hợp ao nuôi thiếu vi khuẩn nitrobacter, hoặc môi trường không đủ oxy hòa tan. NO₂ không thể chuyển tiếp sang NO₃, dẫn đến tích tụ trong ao.

Xem thêm: Điểm danh các loại khí độc trong ao nuôi tôm và cách xử lý chúng

2. NO₂ nguy hiểm ra sao trong ao nuôi tôm?

2.1 Cơ chế NO₂ gây độc cho tôm

Cũng như bao loại khí độc khác, NO2 cũng gây hại cho tôm thông qua mang. Khi xâm nhập vào cơ thể, NO₂ cạnh tranh với oxy trong quá trình vận chuyển khí, làm giảm khả năng hấp thụ và phân phối oxy đến các mô. Điều này dẫn đến việc tôm bị thiếu oxy mặc dù chỉ số DO trong nước vẫn cao. Từ đó, tôm dễ bị sốc hơn dù cho môi trường chỉ biến động nhẹ.

2.2 Ảnh hưởng của NO₂ đến hô hấp và máu tôm

Hemocyanin – một chất vận chuyển oxy trong tôm bị NO₂ làm chuyển đổi. Từ đó, khả năng oxy đi vào chất này bị giảm rõ rệt. Khả năng hô hấp của tôm cũng sẽ bị suy giảm theo. Hậu quả là tôm sẽ có tình trạng nổi đầu vào ban đêm. Tôm trở nên yếu hơn khi thời tiết hay nhiệt độ thay đổi. Ngoài ra, cơ thể tôm yếu là môi trường lý tưởng cho các vi khuẩn tấn công, đặc biệt là vi khuẩn Vibrio.

2.3 NO₂ làm tôm stress, giảm ăn, chậm lớn

Tôm bị suy nhược cơ thể trong thời gian dài do NO₂ sẽ dẫn đến tình trạng stress mãn tính. Tôm bị giảm khả năng bắt mồi, ăn kém hiệu quả hơn. Từ đó chỉ số FCR trong ao nuôi tôm tăng cao, gây thiệt hại cho người nuôi. Ngoài ra, tôm stress sẽ dẫn đến việc tôm chậm lột xác, gây ra tình trạng tăng trưởng không đồng đều, dẫn đến tình trạng phân đàn trong ao nuôi.

3. Ngưỡng NO₂ an toàn và ngưỡng gây nguy hại cho tôm

• Ngưỡng NO₂ an toàn cho tôm: Thông thường ngưỡng an toàn nằm ở mức ≤ 0,25 mg/L. Ở mức này, NO₂ gần như không gây ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe và khả năng tăng trưởng của tôm.
• Ngưỡng NO₂ ở mức gây stress và giảm tăng trưởng: Khi ngưỡng NO₂ đạt từ 0,25 – 0,5 mg/L. Lúc này, tôm có dấu hiệu stress nhẹ, tăng trưởng kém và nhạy cảm hơn với biến động môi trường. Nếu tình trạng này còn duy trì lâu dài, sản lượng ao nuôi sẽ bị hao hụt từ từ.
• Ngưỡng NO₂ cao có thể gây chết rải rác hoặc hàng loạt: Khi NO₂ đạt ngưỡng ≥ 1,0 mg/L. Lúc này, tôm sẽ bị tình trạng nổi đầu, xuất hiện tình trạng chết rải rác (đặc biệt vào ban đêm). Trong trường hợp DO thấp hay pH dao động mạnh, tôm sẽ bị sốc mà chết hàng loạt.

4. Điểm danh một số nguyên nhân khiến cho NO₂ tăng cao trong quá trình nuôi tôm

4.1 Việc quản lý thức ăn và mật độ nuôi chưa được hợp lý

Thức ăn dư thừa và mật độ ao nuôi chưa được hợp lý là nguyên nhân hàng đầu khiến cho NO₂ tăng. Khi lượng thức ăn đưa vào ao vượt quá khả năng tiêu thụ của tôm. Phần thức ăn dư thừa sẽ bị phân hủy và sinh ra NH₃ – một chất cực độc trong ao nuôi tôm. NH₃ sau đó được chuyển hóa thành NO₂ trong ao tăng nhanh.

Ngoài ra, mật độ trong ao nuôi quá dày cũng là nguyên nhân dẫn đến những yếu tố khác như:

• Lượng chất thải trong ao tôm tăng mạnh
• Áp lực hữu cơ đồn xuống đáy ao lớn hơn
• Chu trình nitơ xử lý không kịp, dễ bị quá tải

4.2 Các yếu tố môi trường, thời tiết nắng nóng kéo dài

Thời tiết nắng nóng kéo dài, các yếu tố về môi trường cũng làm cho lượng NO₂ tăng cao. Khi nước trong ao được tiếp xúc với nhiều ánh nắng, lượng tảo phát triển sinh sôi nhanh chóng. Sau đó, chúng có thể sinh ra hiện tượng tảo tàn. Lượng tảo chết làm cho chất hữu cơ trong ao đột ngột tăng mạnh. Đây là lý do chính tại sao lượng NO₂ lại tăng mạnh sau các đợt nắng nóng liên tục.

4.3 Lượng Oxy hòa tan trong nước kém (chỉ số DO) thấp

Khi NO₂ chuyển hóa sang NO₃ trong chu trình nitơ cần rất nhiều khí Oxy để chuyển hóa. Tuy nhiên, nếu lượng oxy trong ao không đủ (chỉ số DO thấp). Quá trình chuyển đổi NO₂ → NO₃ bị gián đoạn. Từ đó lượng NO₂ sẽ tích tụ trong ao làm tôm bị stress và giảm ăn.

Nguyên nhân chính dẫn đến lượng Oxy hòa tan trong ao nuôi kém có thể là do sự phân bổ của các hệ thống quạt nước chưa hợp lý. Công suất quạt nước kém hơn so với nhu cầu nuôi. Hệ thống sục đáy kém,…

4.4 Vi sinh có lợi không đủ, chu trình Nitơ chưa được hoàn thiện trong ao

Chu trình nitơ trong ao nuôi chỉ hoạt động tốt chỉ khi lượng vi sinh có lợi hoạt động tốt trong ao. Nếu lượng vi khuẩn Nitrobacter không đủ đáp ứng được tải trọng chuyển hóa trong ao nuôi. Điều này dẫn đến việc NH₃ vẫn được chuyển thành NO₂, nhưng NO₂ không được chuyển tiếp sang NO₃. Từ đó, lượng NO₂ trong ao bị kẹt lại gây hại trực tiếp đến cho tôm trong ao nuôi.

5. Một vài dấu hiệu nhận biết ao nuôi bị NO₂ Cao

5.1 Tôm có biểu hiện bất thường

Khi nồng độ NO₂ tăng cao trong ao nuôi tôm, tôm thường có các biểu hiện như:

• Giảm ăn hoặc bỏ ăn
• Bơi yếu, phản xạ chậm
• Nổi đầu nhẹ vào ban đêm hoặc sáng sớm
• Chậm lột xác, tăng trưởng kém

Tuy nhiên, những dấu hiệu mà Khai Nhật liệt kê ở trên bà con có thể bị nhầm lẫn với việc tôm bị nhiễm các loại khí độc khác. Vì thế, bà con cần xác định kỹ từng nguyên nhân xem chúng có phải bị ngộ độc do NO₂ hay không nhé!

Xem thêm: Hiện tượng tôm rớt cục thịt trong ao nuôi là gì? Cách xử lý nhanh, hiệu quả

5.2 Dấu hiệu nước ao và môi trường xung quanh

NO₂ trong nước cao thường không làm cho nước ao thay đổi màu rõ rệt. Tuy nhiên bà con có thể quan sát phần đáy ao. Khi đáy ao có nhiều bùn mụn thì đây là dấu hiệu khá rõ ràng cho lượng NO₂ trong ao cao.

Ngoài ra, hiện tượng tảo nở hoa trong ao nhanh chóng, sau đó gây ra hiện tượng tảo tàn nhanh cũng là cách mà bà con có thể nhận biết khí độc trong ao nuôi tôm cao.

5.3 Sử dụng công cụ đo để biết chính xác NO₂ có trong ao nuôi

Đây là phương pháp cực kỳ hữu hiệu để có thể xác định chính xác được lượng NO₂ hiện tại đang trong ao nuôi. Bà con cần có thể sử dụng Kit test chuyên dụng để đo định kỳ từ 2-3 ngày/ lần. Đối với thời tiết cực đoan, bà con có thể tiến hành kiểm tra định kỳ mỗi ngày để có thể kịp thời điều chỉnh NO₂.

6. Một số biện pháp giúp khắc phục tình trạng NO₂ cao trong ao tôm

6.1 Bổ sung men vi sinh, tăng cường sục khí chạy quạt để thúc đẩy chu trình nitơ trong ao

Việc bổ sung vi sinh vật có lợi trong ao sẽ giúp cho lượng Nitrit có trong ao được giảm hơn. Bà con tiến hành ủ vi sinh trước, sau đó tiến hành đánh vi sinh khắp ao. Bà con đánh lượng vi sinh gấp 2-3 lần thông thường trong khoảng 2-3 ngày đầu. Sau đó, bà con tiến hành đo lại thông số nước. Nếu thông số ổn định thì quay về liều bình thường.

6.2 Sử dụng Aqualisan để khử NO₂ cấp tốc trong ao nuôi

Đây là một giải pháp giúp khử khí NO₂ cấp tốc trong ao nuôi tôm. Aqualisan có khả năng giảm áp lực môi trường, hạn chế tình trạng sốc trên tôm. Giải pháp này giúp giảm nồng độ khí NO₂ trong ao nuôi tôm một cách nhanh chóng. Bà con có thể sử dụng liều tham khảo khoảng 6kg/ 1000 mét khối nước.

Lưu ý: Khi sử dụng Aqualisan trong ao nuôi, bà con cần tham khảo ý kiến hoặc sử dụng dưới sự giám sát của các chuyên gia thủy sản.

Xem thêm: Aqualisan: Giải pháp khử trùng nước ao nuôi hiệu quả

6.3 Thay một phần nước để giảm lượng NO₂ có trong ao nuôi

Biện pháp này có thể sử dụng khi lượng NO₂ vượt mức nguy hiểm. Bà con có thể tiến hành thay từ 10 – 20% nước trong ao nuôi bằng nguồn nước sạch đã xử lý. Khi châm nước và ao, bà con tiến hành cho nước vào ao từ từ, chạy quạt hết công xuất để làm nước trong ao được trung hòa với nước mới. Điều này giảm tình trạng tôm bị sốc nước đột ngột. Ngoài ra, bà con có thể bổ sung thêm Vitamin C và khoáng cho tôm để tăng cường sức đề kháng và giảm stress cho tôm trong quá trình thay nước.

7. Hướng dẫn cách phòng ngừa NO₂ tăng cao trong suốt vụ nuôi của bà con

7.1 Quản lý chặt chẽ chỉ số NH₃ ngay từ đầu mùa vụ

NO₂ là sản phẩm trung gian từ quá trình chuyển hóa NH₃. Chính vì thế, bà con cần kiểm soát lượng Amoni có trong ao để ao được ổn định hơn. Việc giám sát chỉ số NH₃ trong ao nuôi giúp bà con giảm được tình trạng nguy cơ Nitrite tăng đột biến trong ao nuôi.

7.2 Duy trì hệ vi sinh ổn định trong suốt đầu mùa vụ nuôi

Việc bổ sung vi sinh định kỳ là điều mà bà con nên làm thường xuyên. Điều này giúp giảm lượng khí độc và sự tích tụ NO₂ và NH₃ tích tụ trong ao. Ngoài ra, việc đánh vi sinh thường xuyên cũng giúp môi trường ao nuôi được giữ ổn định lâu dài.

Bài viết liên quan: Hướng dẫn cách ủ men vi sinh đơn giản và hiệu quả

7.3 Theo dõi các chỉ số nước NO₂, pH, DO định kỳ

Việc theo dõi các thông số nước như NO₂, NH₃,… để giúp bà con biết được chính xác các thông số nước định kỳ. Xử lý kịp thời trước khi tôm bị ảnh hưởng nặng. Bên cạnh việc theo dõi lượng NO₂. Bà con cần kiểm soát kỹ chỉ số DO trong nước. Lý do là vì hàm lượng oxy hòa tan trong nước sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chu trình Nitơ và các chỉ số khác trong nước.

8. Câu hỏi thường gặp về chủ đề NO₂ trong ao nuôi tôm

8.1 Vì sao trong ao không có mùi hôi nhưng khi đo NO₂ vẫn cao?

Nhìn chung, NO₂ không phải là loại khí có mùi. Vì thế nên nồng độ cao, ao nuôi vẫn có thể không xuất hiện mùi hôi như H₂S hay NH₃.

NO₂ tồn tại hòa tan trong nước và gây hại trực tiếp cho sinh vật trong ao nuôi. Chất này không gây mùi hay thay đổi màu nước rõ rệt. Chính vì thế, nhiều ao nuôi bên ngoài vẫn bình thường nhưng tôm lại yếu, giảm ăn, chậm lớn. Nguyên nhân thường nằm ở NO₂ tăng cao mà người nuôi không nhận ra.

8.2 Xử lý Nitrit có cần phải bổ sung khoáng hay không?

Trong quá trình xử lý, việc bổ sung khoáng cho tôm là một điều khá cần thiết. Chúng giúp ổn định áp suất thẩm thấu cho tôm, giảm stress khi NO₂ tăng cao. Ngoài ra, khoáng còn giúp hỗ trợ quá trình lột xác và phục hồi sức khỏe các sinh vật trong ao nuôi.

8.3 Đáy ao nhiều mùn bã hữu cơ có liên quan đến lượng Nitrit tăng cao hay không?

Đáy ao nhiều mùn bã hữu cơ là một trong những nguyên nhân chính gây ra việc chu trình nitơ bị quá tải. Lượng NH₃ sinh ra đột ngột sẽ cần một lượng lớn khí Oxy để chuyển hóa thành NO₂. Từ đó, tôm sẽ dễ bị ngộ độc và stress hơn.

8.4 NO₂ có khiến cho tôm chậm lớn dùng tần suất cho ăn bình thường hay không?

Các loại khí độc nói chung hay NO₂ nói riêng đều có thể làm cho tôm bị chậm lớn dù tần suất cho ăn bình thường. Lý do là vì khi lượng khí độc tăng cao, khả năng vận chuyển oxy trong cơ thể của tôm bị giảm. Tôm phải tốn nhiều năng lượng cho việc duy trì sự sống thay vì phát triển. Từ đó, tôm sẽ bị tình trạng lớn chậm, không đồng đều về kích thước làm cho bà con bị thất thu.

9. Khai Nhật – địa chỉ cung cấp các sản phẩm khử NO₂ uy tín, chất lượng

Hiện nay, có rất nhiều địa điểm cung cấp các sản phẩm giúp giảm NO₂. Tuy nhiên, không phải chỗ nào cũng cung cấp các sản phẩm uy tín chất lượng. Vì thế, bà con cần chọn lựa kỹ để tránh tình trạng “tiền mất – tật mang”.

Nếu bà con chưa biết đâu là địa chỉ cung cấp các sản phẩm hỗ trợ khử NO₂ uy tín. Bà con có thể liên hệ ngay với Khai Nhật. Với hơn 20 năm hoạt động trong lĩnh vực cung cấp các giải pháp xử lý nước và thức ăn cho thủy sản. Chúng tôi tự hào các sản phẩm do chính Khai Nhật cung cấp đều là những sản phẩm chất lượng, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng. Ngoài ra, các sản phẩm của chúng tôi cung cấp đều có hóa đơn chứng từ, MSDS,… Đặc biệt Khai Nhật còn có đội ngũ tư vấn kỹ thuật với nhiều năm kinh nghiệm, giúp bà con có một vụ mùa đầy thắng lợi. Nếu bà con đang cần các sản phẩm khử NO₂. Bà con hãy liên hệ với Khai Nhật qua Hotline: 0965.025.702 để được hỗ trợ kịp thời ngay nhé!

Lý do bà con nên mua hàng tại Khai Nhật:

• Đầy đủ mã lưu hành
• Nhập khẩu trực tiếp từ nhà sản xuất
• Chất lượng vượt trội
• Giá thành cạnh tranh
• Chính sách hỗ trợ đặc biệt cho trại giống và đại lý