[Bật mí]: Hướng dẫn xử lý tảo lam trong ao nuôi tôm chi tiết

Tảo lam là một trong những loại tảo độc cực kỳ nguy hiểm đối với ao nuôi tôm hiện nay. Chúng có khả năng gây ảnh hưởng xấu đến tôm hay thậm chí là gây chết tôm hàng loạt. Vậy tảo lam là gì? Cách xử lý tảo lam trong ao nuôi tôm ra sao? Mời bà con cùng theo dõi với Khai Nhật ngay bên dưới đây nhé!

Tảo lam là gì? Đặc điểm nhận dạng của tảo lam là gì?

Tảo lam là gì?

Tảo lam hay còn được gọi là tảo lục lam (vi khuẩn lam). Đây là loại tảo tiết ra chất độc màu xanh lục gây ra hiện tượng nở hoa trong nước. Chúng làm cho tôm có mùi hôi, gây nhờn và làm cho tôm mắc các bệnh đường ruột. Tảo lam là nguyên nhân chính gây ra bệnh tôm bị đóng rong nhớt.

Tảo lam thường xuất hiện tại những nơi có nguồn nước ô nhiễm, nước phú dưỡng. Với sức sống vô cùng mãnh liệt, chu kỳ sống dài. Chúng sẽ phát triển thành từng cộng đồng và có thể gây hại cho tôm.

Xem thêm: [Bật mí]: Điểm danh các loại tảo độc có trong ao nuôi tôm hiện nay

Tảo lam có đặc điểm nhận dạng như thế nào?

Dưới đây là một số đặc điểm nhận dạng tảo lam mà Khai Nhật tổng hợp lại được. Mời bà con cùng theo dõi

• Cấu trúc: Cấu trúc dạng sợi, dạng hình cầu hay hình bầu dục hoặc đơn bào
• Màu sắc: Xanh đậm, xanh rêu hay xanh mực tàu
• Khả năng di chuyển: Tuy không có roi di chuyển như tảo giáp. Nhưng vi khuẩn lam có thể di chuyển bằng cách điều chỉnh các túi khí để nổi lên hoặc chìm xuống
• Nổi trên bề mặt nước tạo thành các váng dày và nhớt khi mật độ cao. Tiết ra mùi nặng như mùi bùn đất, địa y,…

Xem thêm: [Giải đáp] Tảo giáp là gì? Cách diệt tảo giáp trong ao nuôi tôm

Điểm danh những nguyên nhân tảo lam xuất hiện trong ao nuôi hiện nay

Thừa chất dinh dưỡng

Nito và photpho là 2 yếu tố giúp cho tảo lam có cơ hội bùng phát mạnh mẽ. Khi tỷ lệ N:P thấp = 3 – 5/1, điều này có nghĩa là lượng Photpho quá cao trong ao làm cho tảo lam xuất hiện. Lượng Photpho cao cũng là một dấu hiệu cảnh báo lượng nước trong ao nuôi xuất hiện tình trạng “ao tù, nước đọng”.

Nhiệt độ và ánh sáng cao

Tảo lam là một loài cực kỳ ưa nhiệt. Thời tiết nắng nóng kéo dài và nhiệt độ nước tăng cao là điều kiện lý tưởng để vi khuẩn lam có thể quang hợp và sinh sản nhanh chóng từ đó dẫn đến việc bùng phát trong ao.

Cường độ ánh sáng mạnh cung cấp cho tảo lam một điều kiện phát triển lý tưởng cho chúng phát triển. Ngoài ra, ánh sáng mạnh làm cho chúng có thể quang hợp tạo nên các túi khí. Điều này giúp chúng nổi lên tầng nước mặt để hấp thụ ánh sáng một cách hiệu quả nhất.

PH biến động mạnh

Tảo lam sẽ phát triển mạnh trong môi trường có độ pH cao. Khi tảo bùng phát, chúng sẽ quang hợp mạnh vào ban ngày và hô hấp vào ban đêm. Điều này làm cho lượng ion H+ và OH- tăng giảm liên tục. Từ đó độ pH của ao tôm bị biến động mạnh gây hại cho tôm cá.

Tảo có lợi trong ao bị mất dẫn đến hệ sinh thái mất cân bằng

Khi tảo lam xuất hiện, các loại tảo có lợi như tảo Silic sẽ bị chiếm ưu thế và bị cạnh tranh trực tiếp ánh sáng và dinh dưỡng. Một khi tảo có lợi bị suy yếu. Tảo lam sẽ thừa cơ hội để chiếm lĩnh khoảng trống đó và bùng phát.

Tảo lam có mấy dạng? Cách phân biệt từng dạng của tảo lam

Các dạng chính của tảo lam

Hiện nay tảo lam được chia thành 2 dạng chính là dạng sợi (Nostocales và Oscillatoriales)  và dạng hạt (Chroococcales)

• Tảo dạng sợi: Bao gồm các tế bào sống thành đoàn, có sợi phân nhánh hay không phân nhánh. Cấu trúc sợi có thể có bao hoặc không. Chúng có thể sản sinh bằng cách phân đôi tế bào, đứt thành sợi,…
• Tảo dạng hạt: Tảo có dạng hình cầu hay hình bầu dục có thể từ 2 tới nhiều tế bào. Loài tảo này sinh sản bằng hình thức phân đôi tế bào.

Sự khác nhau của từng dạng tảo lam hiện nay

Phân loại tảo lam	Dạng Sợi (Filamentous)	Dạng hạt (Chroococcales)
Đại diện tiêu biểu	Nostocales, Oscilatorialles, Oscilatoriaceae	Merismopediaceae, Microcystidaceae, Gleocapsaceae
Cấu trúc	Các tế bào tảo xếp thành chuỗi dài như sợi chỉ. Chúng có thể thẳng hoặc xoắn.	Nhiều tế bào nhỏ, hình tròn nằm phân tán hoặc sát nhau trong một khối chất nhầy (thường gọi là vỏ bọc nhầy).
Khả năng Sản sinh Độc tố	Tùy loại, một số chi (Anabaena, Lyngbya) sản xuất độc tố thần kinh (neurotoxins) và độc tố gan (hepatotoxins), hoặc gây ra mùi bùn.	Rất cao. Chi Microcystis có khả năng sản sinh độc tố Microcystin mạnh nhất và phổ biến nhất. Độc tố này gây tổn thương gan tụy nghiêm trọng cho tôm và các loài thủy sinh khác.
Khả năng Nổi lên	Có khả năng điều chỉnh độ nổi bằng túi khí. Khi chết hoặc mật độ cao, chúng thường nổi lên thành búi sợi hoặc váng mỏng.	Dễ nổi lên mặt nước hơn nhờ lớp túi khí lớn, tạo thành váng dày đặc, giống như một lớp sơn xanh trên bề mặt.
Phản ứng với Hóa chất	Dễ tiếp xúc với hóa chất hơn so với dạng hình cầu.	Khó xử lý hơn. Lớp chất nhầy (mucilage) bao bọc bên ngoài đóng vai trò như lớp bảo vệ, làm giảm hiệu quả của hóa chất diệt tảo.
Tác động lên Tôm	Gây thiếu Oxy trầm trọng. Chi Oscillatoria tạo ra mùi đất (Geosmin), làm tôm bị nhiễm mùi, giảm giá trị thương phẩm.	Độc tố Microcystin gây hoại tử gan tụy tôm, gây ra các bệnh lý mãn tính và làm tôm chết rải rác.

Những tác hại của tảo lam trong ao nuôi tôm

Tảo lam là một loại tảo độc, chúng tiết ra các chất độc làm ảnh hưởng trực tiếp đến tôm . Vì thế, khi chúng xuất hiện trong ao nuôi sẽ gây ra rất nhiều biến đổi về môi trường nước và đời sống của tôm. Khai Nhật xin phép bật mí các tác hại của tảo lam trong ao tôm như:

• Khi tảo lam bám vào mang tôm, chúng sẽ tiết ra chất nhầy làm cho mang tôm bị tắc nghẽn. Từ đó ảnh hưởng đến sự hô hấp của tôm.
• Tảo lam thường tiết ra các chất độc thần kinh hay độc tố gan làm cho tôm bị suy nhược, bị mắc bệnh gan tụy
• Khi tôm ăn phải tảo lam, chúng sẽ bị mắc bệnh phân trắng, bệnh đường ruột
• Khi chúng xuất hiện quá dày đặc trong ao nuôi, tảo lam có thể gây ra tình trạng ao nuôi có mùi hôi, nhờn nước. Khi tảo nở hoa, chúng sẽ hình thành một lớp đặc quánh màu xanh phủ khắp ao. Điều này dẫn đến tôm sẽ bị ngạt oxy cục bộ vào ban đêm.

Những dấu hiệu nhận biết tảo lam xuất hiện trong ao nuôi tôm

Dưới đây là một số dấu hiệu ao nuôi tôm bị xuất hiện tảo lam. Các dấu hiệu này có thể kể đến như:

• Màu nước chuyển thành màu xanh đậm, xanh rêu hay màu xanh mực tàu
• Nước bị nổi váng dày, có màu xanh hay màu xám. Đặc biệt nổi nhiều vào buổi trưa khi lặng gió
• Tôm bị nổi đầu hàng loạt vào sáng sớm hay chiều tối. Ngoài ra chúng còn bơi lờ đờ ở tầng mặt để lấy lấy oxi
• Nước có tình trạng xuất hiện mùi tanh nồng, mùi bùn đất hay mùi địa y
• PH giữa ngày và đêm có sự thay đổi rõ rệt. Lý do là vì tảo lam sẽ quang hợp buổi sáng làm cho pH trong ao nuôi tôm tăng cao và ngược lại.
• Do chất độc của tảo tiết ra, tôm có dấu hiệu bị bệnh gan tụy. Ngoài ra, tôm còn có dấu hiệu bị ngộ độc mãn tính do các chất độc từ tảo lam tiết ra.

Hướng dẫn chi tiết cách cắt tảo lam trong ao nuôi tôm

Dưới đây là các bước cắt tảo lam mà Khai Nhật đã tổng hợp được. Mời bà con cùng theo dõi ngay bên dưới nhé!

Chuẩn bị trước khi tiến hành diệt tảo

• Tăng cường sục khí: Bà con tiến hành chạy toàn bộ quạt nước và máy sục khí trong suốt quá trình xử lý và cả sau khi xử lý được vài ngày
• Giảm cho ăn: Bà con tiến hành giảm từ 50 – 70% lượng thức ăn để giảm nguồn dinh dưỡng cung cấp cho tảo. Ngoài ra, việc cho tôm ăn ít cũng nhằm đảm bảo tôm thải ra lượng phân ít hơn, ngăn ngừa tảo phát triển.
• Nếu pH quá cao, bà con có thể dùng các loại hóa chất hay acid hữu cơ an toàn để hạ pH về mức pH ổn định từ 8.0 – 8.5 trước khi tiến hành cắt tảo.

Sử dụng các phương pháp để tiến hành cắt tảo lam trong ao

Sau khi đã chuẩn bị xong, bà con có thể sử dụng các phương pháp để có thể cắt tảo có thể kể đến như:

• Sử dụng Oxy Già: Oxy Già là sản phẩm đặc hiệu có khả năng tiêu diệt các loại vi khuẩn và tảo trong ao nuôi. Bà con có thể dùng liều khuyến nghị là 1 – 2 lít/1.000 m³, tương đương 0,7 – 1,14 ppm. Bà con tiến hành pha loãng rồi tạt vào ao nuôi khoảng từ 9 – 10h sáng. Oxy già là sản phẩm an toàn, chúng sẽ tự phân hủy thành nước và oxy nên hoàn toàn không để lại dư lượng độc
• Sử dụng Protectol: Protectol có chứa 50% hoạt chất Glutaraldehyde. Chúng có thể sử dụng để diệt tảo lam một cách hiệu quả. Liều dùng khuyến nghị là 1kg /1.500m³ – 2.000m³, dùng 4 ngày/ lần. Bà con nên tiến hành tạt vào khoảng từ 8 – 10h sáng, Tăng cường chạy quạt và sục khí hết công xuất từ 24 – 48 tiếng.
• Sử dụng BKC: Đây là một giải pháp cực kỳ hiệu quả. Bà con tiến hành tạt từ 9 – 10h sáng. Liều lượng khuyến nghị là 1lít/1000m³ nước, không nên sử dụng nhiều hoặc ít hơn vì như vậy sẽ không đạt được hiệu quả tốt.
• Sử dụng Đồng Sunfat: Đồng Sunfat tuy là một chất có khả năng cắt tảo cực kỳ mạnh mẽ. Tuy nhiên, bà con chỉ nên sử dụng chúng khi độ kiềm trong nước cao. Liều dùng khuyến nghị là khoảng 1kg/ 4000m³ nước. Đây là sản phẩm có khả năng cắt tảo cực kỳ hiệu quả. Nhưng bà con cần hạn chế sử dụng vì nó có thể gây ra hiện tượng sụp tảo và gây sốc cho tôm nếu sử dụng không đúng cách.
• Sử dụng zeolite: Đây là biện pháp cơ học giúp cắt tảo lam một cách từ từ. Bà con tiết hành sử dụng khoảng 40kg zeolite cho 1000m³ nước. Tiến hành tạt vào buổi sáng sớm để hấp thụ P và N làm tảo chết dần do dinh dưỡng.

Bài viết liên quan: 4 Cách cắt tảo trong ao nuôi tôm an toàn và hiệu quả

Xử lý tảo tàn và tảo độc

Sau khi đã tiến hành xử lý tảo lam. Khoảng sau từ 12 – 24 tiếng sau khi xử lý, bà con sẽ thấy hiện tượng tảo tàn trong ao. Lúc này bà con có thể thực hiện các biện pháp như:

• Xi phông đáy ao: Sau khoảng từ 12 – 24 tiếng sau khi tiến hành cắt tảo, bà con tiến hành xi phông kỹ đáy ao để loại bỏ hết các xác tảo chết, bùn đáy và các chất hữu cơ. Điều này nhằm ngăn chặn hiện tượng tảo tàn gây hại đến chất lượng nước ao nuôi.
• Tiến hành các biện pháp giải độc: Sau khi diệt tảo, bà con cần tiến hành khử dư lượng độc tố mà tảo lam tiết ra. Bà con nên tiến hành thay một phần nước bằng nước đã xử lý để giảm lượng độc tố trong ao nuôi. Sau đó, bà con có thể tiến hành sử dụng các sản phẩm khử độc tố hay than hoạt tính để tiến hành trung hòa lượng độc tố của tảo lam tiết ra.
• Tạt thêm men vi sinh: Sau khi tiến hành khử độc tố, bà con nên tiến hành tạt men vi sinh vào buổi tối. Tiến hành tạt liều cao gấp 1.5 đến 2 lần bình thường. Vi sinh sẽ tiến hành phân hủy lượng tảo tàn còn dư mà quá trình xi phông chưa xử lý hết. Ngoài ra vi sinh cũng giúp phân hủy các khí độc như NH₃, NO₂.

Tiến hành phục hồi và cân bằng hệ tảo có lợi trong ao

• Kiểm tra và điều chỉnh lại thông số nước: Bà con tiến hành điều chỉnh lại các thông số nước (pH, gH, kH, DO,..) lại ở mức tối ưu phù hợp cho tôm.
• Tiến hành cấy tảo có lợi: Sau khi môi trường nước đã sạch và ổn định. Bà con tiến hành gây màu nước bằng cách cấy các loại tảo có lợi vào trong ao. Bà con tiến hành bổ sung silicat để thúc đẩy sự phát triển của tảo silic. Từ đó màu nước được ổn định, tảo có lợi sẽ cạnh tranh dinh dưỡng với các mầm tảo lam còn sót lại trong ao nuôi.

Một vài biện pháp giúp ngừa tảo lam trong ao nuôi tôm

Việc kiểm soát tảo lam ngay trước khi chúng bùng phát là điều cực kỳ quan trọng. Bà con có thể tiến hành sử dụng các biện pháp để khắc phục tảo lam có thể kể đến như:

Quản lý lượng thức ăn chặt chẽ

Bà con cần quản lý lượng thức ăn cho tôm ăn một cách chặt chẽ, tránh dư thừa thức ăn. Lý do là vì đây là nguồn Nitơ (N) và Phốt pho (P) chính nuôi tảo lam. Ngoài ra, khi cho ăn, bà con cần thường xuyên xi phông đáy định kỳ để loại bỏ các chất thải hữu cơ, phân tôm và các xác tảo chết. Từ đó lượng chất độc dưới đáy sẽ được giảm đi đáng kể.

Duy trì hệ tảo có lợi trong ao nuôi

Việc duy trì tảo có lợi sẽ giúp ao nuôi giảm được nguy cơ bị nhiễm các loại tảo độc như tảo lam hay tảo giáp. tảo silic sẽ cạnh tranh ánh sáng và dinh dưỡng mạnh mẽ với tảo lam, ngăn chúng có cơ hội phát triển.

Ổn định các thông số nước

• Bà con cần kiểm soát được các thông số nước trong ai để hạn chế sự phát triển của tảo lam và các loại tảo độc khác. Bà con cần giữ cho độ pH ổn định, tránh làm cho pH tăng quá cao vào buổi trưa. Ngoài ra, bà con cần đảm bảo lượng oxy trong ao nuôi. Điều này nhằm giảm nồng độ CO₂ vào ban đêm – nguyên nhân chính làm pH giảm.
• Bà con cần sử dụng các chế phẩm sinh học, men vi sinh có chứa chủng Bacillus để phân hủy các chất thải hữu cơ trong nước và đáy ao. Bà con có thể tiến hành đánh vi sinh duy trì 1 lần/ tuần. Điều này nhằm cắt giảm nguồn Photpho và Nitơ triệt để trong ao, triệt tiêu điều kiện sống của tảo lam.

Câu hỏi thường gặp

Tảo lam có độc tố hay không? Độc tố của tảo lam là gì?

Tảo lam là một loại tảo độc có khả năng tiết ra độc tố. Các loại độc tố mà tảo lam tiết ra bao gồm:

• Độc tố gây hại cho gan (Microcystin): Chất độc có khả năng gây tổn thương gan tụy cho tôm
• Độc tố thần kinh (Neurotoxins, Anatoxin và Saxitoxin): Các loại độc tố này gây hại trực tiếp đến hệ thần kinh của tôm. Từ đó tôm sẽ bị ngộ độc thần kinh hay thậm chí là tử vong.

Làm sao để có thể duy trì sự cân bằng giữa tảo lam và tảo silic trong ao nuôi tôm?

Bà con có thể áp dụng một số biện pháp sau để duy trì sự cân bằng của tảo Silic và các loại tảo độc khác có trong ao. Các biện pháp này có thể kể đến như:

• Ưu tiên Tảo Silic: Duy trì tỷ lệ N:P (Nitơ:Phốt pho) ở mức cân bằng. Tảo Silic cần tỉ lệ này ổn định hơn.
• Cung cấp Silicat: Bổ sung Silicat để ưu tiên xây dựng vỏ và phát triển cho tảo Silic.
• Kiểm soát lượng Photpho (P): Giảm tuyệt đối lượng Photpho (P) dư thừa bằng cách quản lý thức ăn và sử dụng Zeolite/ Vi sinh để hấp thụ hoặc phân hủy.
• Kiểm soát pH: Giữ pH ổn định (dưới 8.5) để ức chế điều kiện phát triển tối ưu của tảo lam.

Các loại hóa chất diệt tảo lam hiện nay có thể gây sốc hay chết tôm hay không?

Nếu trường hợp tôm quá yếu hay bị stress quá nặng. Việc sử dụng các loại hóa chất để tiến hành cắt tảo lam có thể gây sốc chết tôm. Tuy nhiên, cũng có trường hợp tôm chết do hiện tượng sụp tảo (tảo chết đột ngột). Vì thế, bà con có thể tăng cường sức khỏe bằng cách đánh Vitamin C và Khoáng cho ao nuôi trước khi tiến hành cắt tảo. Trong quá trình cắt tảo, bà con cũng cần tăng cường chạy quạt và sủi oxy thêm vào trong hồ để tăng tỉ lệ sống của tôm.

Có biện pháp nào giúp phòng ngừa tảo lam một cách triệt để hay không?

Không có bất kỳ biện pháp nào có thể phòng ngừa triệt để sự xuất hiện của tảo lam trong ao. Tuy nhiên, bà con vẫn có thể phòng ngừa tảo bằng những cách như:

• Quản lý lượng thức ăn và chất thải của tôm
• Duy trì mật độ tảo silic hợp lý
• Sử dụng vi sinh định kỳ để phân hủy chất hữu cơ và làm sạch đáy ao.

Mua sản phẩm cắt tảo lam ở đâu uy tín, chất lượng?

Hiện nay có rất nhiều nơi bày bán các sản phẩm các chế phẩm, hóa chất chuyên diệt các loại tảo độc. Bà con hoàn toàn có thể mua chúng tại bất kỳ đâu, từ các cửa hàng hóa chất, đại lý vật tư thủy sản cho đến các sàn thương mại điện tử lớn. Tuy nhiên, hiện nay cũng rất nhiều hàng trôi nổi, kém chất lượng, không nhãn mác, nguồn gốc xuất xứ,… Khi mua những sản phẩm này, bà con có thể “tiền mất, tật mang”.

Nếu bà con đang không biết đâu là địa chỉ cung cấp các sản phẩm diệt tảo lam, bà con có thể lựa chọn Khai Nhật. Chúng tôi là đơn vị chuyên cung cấp các giải pháp xử lý nước và thức ăn cho thủy sản với hơn 20 năm kinh nghiệm. Vì thế nên bà con hoàn toàn yên tâm về chất lượng của từng sản phẩm mà Khai Nhật đang cung cấp. Ngoài ra, chúng tôi còn có đội ngũ tư vấn hỗ trợ, có thể giúp cho bà con giải đáp các thắc mắc và đưa ra các giải pháp giúp khắc phục tình trạng tảo lam hiệu quả. Nếu bà con có bất kỳ thắc mắc nào hay có nhu cầu mua sản phẩm diệt tảo lam. Bà con có thể liên hệ Hotline: 0965.025.702 ngay nhé!

Lý do bà con nên mua hàng tại Khai Nhật:

• Đầy đủ mã lưu hành
• Nhập khẩu trực tiếp từ nhà sản xuất
• Chất lượng vượt trội
• Giá thành cạnh tranh
• Chính sách hỗ trợ đặc biệt cho trại giống và đại lý