[Giải đáp]: Khí H2S (Hydro Sunfua) là gì? Gây hại với tôm ra sao?

Các loại khí độc trong ao nuôi tôm là một trong những nguyên nhân chính gây ra tình trạng tử vong hàng loạt của tôm. Trong đó, khí H₂S là loại khí cực độc có thể làm cho tôm bị ngộ độc vĩnh viễn, chết tôm,… Vậy khí Hydro Sulfide là gì? Gây hại trong ao nuôi tôm ra sao? Mời bà con cùng nhau theo dõi bài viết của Khai Nhật ngay bên dưới đây nhé!

1. Khí H₂S (Hydro sunfua) là khí gì? Hình thành thế nào trong ao nuôi tôm?

1.1 Khí H₂S là gì?

H2S hay còn được biết đến là khí Hydro Sunfua. Đây là một loại khí không màu, có mùi trứng thối đặc trưng cực kỳ khó chịu. Trong môi trường nước, khí này tan rất nhiều. Đây là một trong các loại khí độc đối với ao nuôi tôm, cá và các động vật thủy sinh khác. Ngay ở mức thấp, (0.01 – 0.02 ppm) chúng có thể làm cho tôm bị biến ăn, đen mang hay thậm chí là gây chết tôm.

1.2 Giải mã lý do tại sao khí Hydro Sunfua hình thành thế nào trong ao nuôi tôm

Khí H₂S sinh ra từ quá trình phân hủy chất hữu cơ kỵ khí (chất hữu cơ bị phân hủy trong môi trường thiếu Oxy) tại đáy ao. Khi đáy ao tích tụ quá nhiều mùn bã hữu cơ và lượng Oxy hòa tan thấp. Các vi khuẩn khử Sulfate (như vi khuẩn Desulfovibrio) sẽ tiến hành lấy Oxy từ muối Sulfate (SO₄^2-) có sẵn trong nước mặn/ nước lợ để tiến hành phân hủy chất hữu cơ. Lúc này, quá sinh phân hủy sẽ sinh ra khí phụ là Hydro Sunfua (H₂S).

Độc tính của Hydro Sunfua phụ thuộc rất lớn và độ pH của môi trường ao nuôi. Cụ thể, nếu pH ⩽7 lượng khí độc của H₂S sẽ có độc tính cao hơn khi pH ở trong ao cao.

2. Một số tác hại của khí H₂S trong ao nuôi tôm mà bà con cần biết

2.1 Khí H₂S ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của tôm

Cơ chế gây ngộ độc khí Hydro Sulfide trong ao nuôi dường như giống với cơ chế ngộ độc khí Carbon Monoxide ở người. Hydro sulfua ngăn cản quá trình vận chuyển oxy trong máu tôm và ức chế enzyme Cytochrome c oxidase. Từ đó, tôm không thể trao đổi khí oxy trong nước mặc dù hàm lượng khí Oxy vẫn cao. Kết quả là tôm sẽ bị ngộ độc và chết ngạt ở cấp độ tế bào.

2.2 Khí Hydro Sunfua làm cho tôm bị stress, giảm ăn, chậm lớn

Khí H2S ở nồng độ thấp tuy không làm chết tôm nhưng có thể làm cho tôm bị stress mãn tính. Hậu quả là:

• Tôm giảm ăn rõ rệt do hệ tiêu hóa bị ảnh hưởng
• Quá trình lột xác của tôm bị gián đoạn, tôm chậm lớn còi cọc hay thậm chí là phân đàn.

Bài viết liên quan: Nguyên nhân tôm không lột vỏ là gì? Cách xử lý hiệu quả

2.3 Khí Hydro Sunfua làm tăng nguy cơ bệnh và vi khuẩn gây hại trên tôm

Hydro Sunfua làm ảnh hưởng trực tiếp đến các mô mềm, đặc biệt là mang và lớp niêm mạc ruột của tôm. Đây là cửa ngõ để các vi khuẩn có hại như Vibrio xâm nhập dẫn đến các bệnh nguy hiểm như:

• Bệnh phân trắng
• Bệnh hoại tử gan tụy cấp
• Bệnh đốm trắng

Xem thêm: Top 10+ bệnh thường gặp trên tôm nuôi – Bí Kíp nhận biết chính xác

3. Những tác động của H₂S đến môi trường ao nuôi

Bên cạnh việc làm chất lượng tôm bị suy giảm. Khí H₂S còn gây hại trực tiếp đến chất lượng nước ao nuôi. Khai Nhật đã tổng hợp cho bà con biết những tác động của loại khí độc này đối với ao nuôi ngay bên dưới. Mời bà con cùng theo dõi ngay nhé!

3.1 Làm ao nuôi bị tình trạng đen, có bùn hôi

Khi khí Hydro Sunfua được sinh ra trong ao, chúng sẽ tiến hành phản ứng với các phân tử sắt có trong ao nuôi. Từ đó các ion trong nước sẽ tạo thành kết của đen như FeS. Đây là nguyên nhân tại sao bùn đáy dưới ao nuôi có màu đen và mùi hôi đặc trưng mà bà con thường thấy khi xi phông đáy ao.

3.2 H₂S làm giảm lượng oxy hòa tan có trong ao (DO)

Hydro sulfua là một chất dễ oxy hóa khi tiếp xúc với Oxy. Trong quá trình chúng hình thành và di chuyển từ đáy ao lên mặt ao, khí này sẽ tiến hành hấp thụ các phân tử Oxy có trong nước và chuyển hóa thành Sulfate (SO42-). Điều này làm cho tình trạng khí oxy trong ao sụt giảm nghiêm trọng. Đặc biệt là vào ban đêm.

3.3 H₂S làm cho hệ vi sinh vật ao nuôi bị phá vỡ

Môi trường có H₂S thường là môi trường yếm khí. Môi trường này ưu tiên cho sự phát triển của các vi sinh vật có hại. Các vi sinh vật có lợi trong ao như nhóm Bacillus hay vi khuẩn Nitrat hóa thường bị ức chế hay thậm chí là bị tiêu diệt. Từ đó, hệ sinh thái của ao nuôi bị mất cân bằng.

4. Một số nguyên nhân làm cho khí H₂S tích tụ trong ao tôm

4.1 Chất hữu cơ và thức ăn dư thừa trong ao nuôi

Chất hữu cơ và thức ăn thừa trong ao nuôi là nguyên nhân chính để tạo ra các loại khí độc trong ao nuôi nói chung và khí H₂S nói riêng. Việc kiểm soát hệ số thức ăn trong ao nuôi tôm kém kết hợp cùng với việc không xi phông, hút đáy thường xuyên sẽ tạo điều kiện cho khí độc phát triển.

4.2 Xác tảo tàn và xác sinh vật phân hủy trong ao

Hiện tượng sụp tảo làm cho nồng độ mùn bã hữu cơ trong ao tăng cao nhanh chóng. Tạo thành một lớp hữu cơ dày và nhanh chóng bị phân hủy bởi các vi sinh vật yếm khí. Từ đó khí Hydro sulfua sẽ được sinh ra và gây hạ cho các sinh vật trong ao nuôi.

Xem thêm: [Bật mí]: Điểm danh các loại tảo độc có trong ao nuôi tôm hiện nay

4.3 Đáy ao quá dơ, khí không sục được dưới đáy ao

Hệ thống sục khí không đủ tốt, đáy ao quá dơ cũng là nguyên nhân làm cho lượng khí H₂S tăng cao. Việc hệ thống sục không truyền đủ lượng oxy xuống đáy ao sẽ tạo điều kiện cho lượng khí Hydro Sulfide có cơ hội phát triển.

Ngoài ra hệ thống gom chất thải không tốt cũng sẽ là điều kiện lý tưởng cho khí hydro sunfua phát triển mạnh và làm cho tôm bị ngộ độc.

4.4 Việc quản lý ao nuôi chưa phù hợp

Những lý do như mặt độ nuôi quá dày, ít thay nước hoặc xi phông không triệt để cũng là nguyên nhân dẫn đến lượng khí H₂S bùng lên trong ao.

5. Một số dấu hiệu nhận biết ao nuôi có khí H₂S

5.1 Ao nuôi có mùi trứng thối đặc trưng, nước ao nuôi chuyển sang màu đen hoặc nâu đen

H₂S có mùi trứng thối đặc trưng. Vì thế trong quá trình xi phông đáy ao, phần nước và bùng của chúng sẽ có mùi đặc trưng đó. Ngoài ra, còn cách khác để nhận biết là khi bà con đưa mũi gần xuống mặt nước ao. bà con cũng sẽ ngửi thấy mùi đặc trưng đó. Ngoài ra, phần nước ao nuôi khi xuất hiện quá nhiều khí H₂S cũng sẽ chuyển sang màu đen hoặc nâu đen. Ngoài ra có phần bong bóng khí nổi lên trên ao nuôi.

5.2 Mang của tôm bị đen, tôm bị mềm vỏ, chậm lớn

Khi ao có quá nhiều khí H₂S, phần mang tôm sẽ chuyển sang màu đen hay tím tái. Tuy nhiên, bà con cần coi kỹ mang tôm bị đen do hiện tượng tôm bị đóng khói đèn hay do H₂S gây ra. Ngoài ra, phần mang tôm khi bị nhiễm H₂S có thể bị tổn thương (mòn mang).

Ngoài ra, tôm sẽ bị mềm vỏ, ốp thân, màu sắc của tôm nhợt nhạt. Đặc biệt, môi trường khi quá nhiều khí Hydro Sulfua sẽ làm cho tôm giảm ăn đột ngột. Lúc này bà con có thể bị nhầm lẫn với việc tôm chán ăn do những nguyên nhân khác.

Xem thêm: [Giải đáp]: Bệnh đen mang trên tôm là gì? Điều trị ra sao?

5.3 Tôm bị chết đột ngột, đặc biệt là vào sáng sớm

Không chỉ có các loại khí độc, Hydro Sulfide cũng làm cho tôm bị chết đột ngột. Bà con có thể thấy hiện tượng này vào sáng sớm –  thời điểm oxy trong ao thấp nhất. Ngoài ra tôm sẽ chết sau khi tôm lột xác, lúc này tôm nằm trong trạng thái yếu nhất và nằm dưới đáy ao. Bà con sẽ thấy hiện tượng tôm bắt đầu có hiện tượng chết rải rác hay chết hàng loạt vào sáng sớm.

5.4 Sử dụng kit test để xác định nhanh H₂S trong ao nuôi tôm

Đây là phương pháp nhanh chóng và gần như là hiệu quả nhất để biết được hàm lượng khí Hydro Sunfua có trong ao nuôi là bao nhiêu. Hiện nay trên thị trường có rất nhiều hãng bán Kit test chuyên dụng để thử hàm lượng H₂S có trong nước . Vì thế bà con hoàn toàn có thể đo chính xác hàm lượng khí này có trong nước.

6. Một số cách xử lý khí Hydro Sunfua (H₂S) trong ao nuôi tôm

6.1 Tăng cường sục khí và tiến hành đảo đáy ao

Với phương pháp này bà con có thể tiến hành tăng tối đa quạt nước và sục khí dưới đáy ao để cung cấp oxy. Lượng Oxy trong ao đủ sẽ giúp cho lượng khí H₂S chuyển hóa thành dạng ion SO₄ không độc.

Lưu ý: Bà con không được sục khí quá mạnh. Điều này sẽ làm cho lượng khí độc tích tụ trong đống bùn đen phát ra toàn ao nhanh hơn. Từ đó tôm dễ bị sốc nhanh hơn.

6.2 Sử dụng các chế phẩm hóa học để tiến hành khử khí H₂S

Bà con có thể tiến hành sử dụng các sản phẩm hóa học như Aqualisan, Oxy già, Thuốc tím, Thio Sunfua,… để tiến hành khử lượng khí độc có trong ao nuôi tôm. Liều dùng tham khảo như sau:

• Đối với Aqualisan: Đây sản phẩm có khả năng ức chế các loại vi khuẩn có trong ao nuôi. Với thành phần có thể oxy già. Sản phẩm cũng có khả năng giúp trong hòa các loại khí độc có trong ao nuôi tôm. Bà con có thể tiến hành sử dụng liều tham khảo khoảng từ 4 – 6kg/ 1000m³ nước để kiểm soát H₂S. Nếu  tình trạng chưa cải thiện, bà con tiến hành tăng liều từ từ lên để có thể đạt hiệu quả tối ưu.
• Đối với Oxy già: Oxy già có tính oxy hóa cực mạnh. Chúng có thể oxi hóa khử các loại khí độc và cung cấp oxy trực tiếp xuống đáy ao một cách nhanh chóng. Với trường hợp xử lý đáy ao định kỳ, bà con có thể sử dụng liều từ 2 – 3 lít/ 1000m³ nước. Với những ao có nồng độ khí H₂S quá cao, bà con có thể tăng liều gấp đôi để tiến hành khử.
• Đối với Thiosulfate: Bên cạnh khả năng khử kim loại nặng, giải độc trong nước ao nuôi. Sản phẩm này còn có khả năng khử được các loại khí độc như Hydro Sunfua trong ao nuôi. Bà con có thể tiến hành sử dụng với liều từ 1-3 kg/ 1000m³ nước. Bà con có thể tiến hành tăng liều lên nếu nồng độ Hydro sulfide trong ao quá cao.
• Đối với thuốc tím khử khí H₂S: Thuốc tím cũng có khả năng khử cao. Bà con có thể sử dụng với liều từ 1-3 mg/ lít
• Đối với TCCA khử khí H₂S: Đây là phương pháp rất ít bà con sử dụng trong quá trình khử khí Hydro Sulfide trong ao nuôi tôm. Bà con có thể sử dụng liều tham khảo từ 0.5 đến 1kg/ 1000m³ nước.

Bài viết liên quan: Giá Aqualisan hiện nay là bao nhiêu? Mua ở đâu uy tín?

6.3 Sử dụng vi sinh chuyên dụng phân hủy mùn bã hữu cơ

Bà con có thể sử dụng các loại vi sinh có khả năng khử lưu huỳnh dưới đáy ao có thể kể đến như:

• Thiobacillus spp. (Vi khuẩn oxy hóa lưu huỳnh).
• Rhodopseudomonas spp. (Vi khuẩn quang hợp – PSB): Tiêu thụ chất Hydro Sulfide dưới điều kiện có ánh sáng.
• Bacillus spp.: Phân hủy mùn bã hữu cơ, cắt đứt nguồn thức ăn tạo ra khí độc.

Xem thêm: [Hướng dẫn] Cách ủ vi sinh nuôi tôm cực kỳ đơn giản, hiệu quả

6.4 Sử dụng Zeolite để hấp thụ khí H₂S

Zeolite có khả năng hấp thụ toàn bộ các loại khí độc trong ao nuôi. Bà con có thể tiến hành đánh Zeolite xuống ao từ 20kg cho 1000 mét khối nước. Bà con nên tiến hành đánh vào ban đêm để có thể đạt hiệu quả tốt nhất.

7. Một số cách phòng ngừa, ngăn chặn khí Hydro Sunfua bùng phát trong ao nuôi tôm

7.1 Tiến hành sục, xi phông đáy ao định kỳ

Việc thường xuyên loại bỏ các chất thải, định kỳ dưới ao là phương pháp giúp cho đáy ao luôn sạch sẽ. Ngoài ra, đáy ao sạch sẽ làm cho các vi sinh kỵ khí không có cơ hội phát triển và sinh ra khí độc như H₂S.

7.2 Duy trì môi trường hiếu khí trong ao nuôi tôm

Đảm bảo lượng oxy hòa tan ít nhất 4ppm, đặt biệt là ở tầng đáy. Việc này giúp cho đáy ao có đủ lượng oxy để có thể hòa tan các loại khí độc thành khí ít độc hơn.

7.3 Tiến hành theo dõi các thông số nước thường xuyên để kịp thời ngăn chặn khí Hydro Sunfua bùng phát trong ao.

Việc theo dõi các thông số nước thường xuyên sẽ giúp cho bà con phát hiện ra được những điều bất thường của nước. Từ đó bà con hoàn toàn có thể đưa ra được những biện pháp kịp thời để khắc phục. Bà con có thể kiểm tra định kỳ hằng ngày hoặc từ 2-3 ngày/ lần để có thể nắm được chính xác tình trạng ao nuôi của mình.

7.4 Tiến hành xử lý khí H₂S theo chu kỳ nuôi của ao

Bà con nên tiến hành xử lý khí độc định kỳ ngay từ đầu vụ nuôi. Điều này sẽ giúp cho bà con giảm thiểu được tình trạng khí độc tích tụ trong ao gây hại đến tôm cá. Bà con có thể xử lý bằng cách đánh men vi sinh định kỳ hoặc xử lý bằng các chế phẩm hóa học để ngăn chặn tình trạng H₂S nói riêng và các loại khí độc nói chung bùng phát.

8. Câu hỏi thường gặp

8.1 Khí H₂S trong ao nuôi tôm nguy hiểm đến mức nào?

Đây là loại khí cực kì nguy hiểm. Chúng độc hơn NH3 và NO2. Chỉ cần một lượng nhỏ khí từ đáy ao có thể làm cho tôm bị ngộ độc chỉ sau vài giờ.

8.2 H₂S có thể làm chết tôm nhanh hay không

Loại khí có mùi trứng thối này làm cho tôm chết rất nhanh. Chúng tấn công thẳng vào hệ hô hấp tế bào. Tôm có thể tử vong ngay lập tức nếu vô tình đi vào vùng có lượng H₂S cao

8.3 Bao lâu thì nên tiến hành xử lý đáy ao tôm một lần?

Bà con nên tiến hành xử lý đáy ao từ 5-7 ngày/ lần. Vào giai đoạn cuối vụ, bà con nên tiến hành rút ngắn xuống còn khoảng từ 3-4 ngày/ lần.

8.4 Có thể tiến hành xử lý Hydro Sulfide trong ao tôm mà không phải thay nước hay không?

Hoàn toàn có thể xử lý lượng H₂S trong ao tôm mà không cần phải thay nước. Bà con cần kiểm soát lượng thức ăn chặt chẽ, tăng cường sục khí ở đáy ao và kết hợp sử dụng vi sinh liều cao. Điều này nhằm để vi khuẩn có thể phân hủy lượng khí độc trong ao một cách từ từ. Tuy nhiên, việc thay nước/ xi phông đáy ao vẫn là biện pháp cơ học hiệu quả nhất để loại bỏ nguồn nước ô nhiễm nhanh chóng và hiệu quả.

9. Aqualisan – sản phẩm khử khí độc, ức chế vi khuẩn Vibrio hiệu quả – chất lượng

Aqualisan là là giải pháp khử trùng nước, xử lý khí độc trong ao nuôi cực kỳ hiệu quả, an toàn và thân thiện với môi trường. Sản phẩm được tin dùng bởi hàng triệu người nuôi thủy sản trên toàn quốc.

Hiện nay, Aqualisan Solvay đang được nhập khẩu trực tiếp và phân phối độc quyền bởi Khai Nhật. Chúng tôi có thể giao cho bà con ở toàn quốc. Nếu bà con đang cần Aqualisan để khử khí độc. Bà con có thể liên hệ chúng tôi qua Hotline: 0965.025.702 để được hỗ trợ kịp thời ngay nhé!

Lý do bà con nên mua hàng tại Khai Nhật:

• Đầy đủ mã lưu hành
• Nhập khẩu trực tiếp từ nhà sản xuất
• Chất lượng vượt trội
• Giá thành cạnh tranh
• Chính sách hỗ trợ đặc biệt cho trại giống và đại lý