[Giải đáp] Tảo giáp là gì? Cách diệt tảo giáp trong ao nuôi tôm

Tảo giáp hay còn được bà con biết đến với tên gọi khác là tảo đỏ. Đây là một trong những loại tảo độc gây hại trực tiếp trong ao nuôi tôm. Tảo đỏ không chỉ gây ra hiện tượng thủy triều đỏ, chúng còn giải phóng các độc tố làm cho tôm bị ngộ độc. Vậy tảo giáp là gì? Tác hại ra sao? Mời bà con cùng Khai Nhật tìm hiểu ngay trong bài viết bên dưới đây nhé!

Tảo giáp là gì? Đặc điểm nhận dạng và vòng đời của tảo giáp

Tảo giáp là gì?

Tảo giáp là loại tảo thuộc ngành tảo giáp (Dinophyta) hay tảo 2 roi. Hiện nay, các nhà khoa học đã phát hiện hơn 550 giống, bao gồm 4000 loài tảo giáp khác nhau. Chúng đa số phân bổ rộng rãi tại các khu vực nước mặn và biển, chỉ có 220 loài tảo này sinh sống tại các khu vực nước ngọt. Tảo giáp được tồn tại chủ yếu dưới dạng đơn bào, hình sợi và di chuyển bằng 2 roi.

Một số loại tảo hiện nay mà bà con có thể dễ dàng bắt gặp trong ao nuôi tôm có thể kể đến như: Gymnodinium sp., Peridium sp., Ceratium sp., Protoperidinium sp., Alexandrium sp.,… Khi tôm ăn các loại tảo này vào bụng, tôm sẽ không thể tiêu hóa được các loại tảo này. Từ đó đường ruột bị tắc nghẽn hay đứt đoạn do vách tế bào cứng của tảo gây ra.

Một vài loại tảo khi phát triển quá mức có khả năng gây ra hiện tượng thủy triều đỏ. Khi tảo giáp phát triển quá mức (hiện tượng tảo giáp nở hoa), chúng sẽ giải phóng các chất độc vào trong nước làm cho các sinh vật có trong nước bị ngộ độc hay thậm chí là tử vong.

Xem thêm: [Bật mí]: Điểm danh các loại tảo độc có trong ao nuôi tôm hiện nay

Đặc điểm nhận dạng của tảo giáp

Tảo giáp có những đặc điểm cấu tạo riêng biệt giúp chúng với các loại tảo khác như:

• Bộ giáp (Theca/ Armor): Đây là đặc điểm nổi bật để chúng có cái tên tảo giáp. Hầu hết các loài tảo giáp có một lớp vỏ cứng bên ngoài, được gọi là giáp (theca). Lớp vỏ này được cấu tạo từ các tấm cellulose xếp chồng lên nhau. Có 2 loại vỏ chính là:
  • Các loài có giáp được gọi là tảo giáp có vỏ (armored dinoflagellates). Ví dụ như Peridinium hoặc Ceratium.
  • Các loài không có giáp được gọi là tảo giáp trần (unarmored dinoflagellates). Ví dụ như Gymnodinium hoặc Karenia.
• Hai roi (Flagella): Tảo giáp có hai roi riêng biệt. Mỗi roi nằm trong một rãnh khác nhau:
  • Roi ngang (Transverse flagellum): Chúng nằm trong một rãnh ngang gọi là rãnh vành (cingulum), quấn quanh tế bào. Roi này tạo ra chuyển động xoay tròn và tiến lên.
  • Roi dọc (Longitudinal flagellum): Nằm trong rãnh dọc gọi là rãnh bụng (sulcus), kéo dài ra phía sau. Roi này có tác dụng lái (steer) hướng bơi.
• Kích thước: Tảo giáp có kích thước rất nhỏ, từ 10 đến 200 μm (micromet). Vì thế, chúng chỉ có thể quan sát được dưới kính hiển vi quang học.
• Màu sắc: Tùy thuộc vào sắc tố quang hợp, tảo giáp thường có màu vàng nâu, đỏ nâu, hoặc xanh lục sẫm khi bùng phát trong ao.

Vòng đời của tảo giáp như thế nào?

Tảo giáp có vòng đời rất phức tạp. Chúng có khả năng sinh sản hữu tính và vô tính

• Sinh sản vô tính: Đây là hình thức sinh sản chủ yếu của tảo giáp. Việc sinh sản này chỉ được diễn ra khi điều kiện môi trường thuận lợi. Tế bào mẹ sẽ phân đôi để tạo ra hai tế bào con giống hệt nhau. Quá trình này sẽ lặp đi lặp lại nhiều lần, từ đó gây ra hiện tượng bùng phát số lượng lớn tảo trong thời gian ngắn (nguyên nhân chính gây ra hiện tượng thủy triều đỏ trong ao)
• Sinh sản hữu tính: Hình thức này chỉ được tảo sử dụng khi môi trường khắc nghiệt hơn. Tảo giáp sẽ chuyển sang sinh sản hữu tính nhằm tạo ra các tế bào có khả năng sống sót cao hơn. Lúc này, hai tảo giáp sẽ kết hợp với nhau tạo thành hợp tử (zygote). Hợp tử này sẽ phát triển thành một bào tử có vách dày và lắng xuống ao. Khi môi trường trở nên phù hợp, bào tử sẽ tiến hành nở ra và giải phòng các tế tế bào tảo giáp con. Đây chính là cơ chế chính cho làm cho tảo giáp xuất hiện đột ngột trong ao.

Nguyên nhân tảo giáp xuất hiện trong ao nuôi tôm

Khai Nhật đã tổng hợp lại những nguyên nhân làm cho tảo giáp xuất hiện trong ao nuôi ngay bên dưới. Mời bà con cùng theo dõi.

Các chỉ số pH – kiềm – NH₃ vượt ngưỡng an toàn

Khi các chỉ số nước vượt ngưỡng tối ưu cho tôm và các loại tảo có lợi. Chúng sẽ tạo điều kiện lý tưởng cho sự bùng phát của tảo giáp.

• Độ pH cao vượt ngưỡng: Tảo giáp là loài có khả năng chịu được môi trường pH cao tốt hơn so với các loại tảo khác. pH cao cũng là nguyên nhân tăng lượng NH₃ tự do trong ao. Điều này làm cho tôm cá trong ao bị stress và làm cho hệ sinh vật có lợi bị suy yếu.Từ đó, tạo điều kiện thuận lợi cho tảo giáp.
• Độ Kiềm của nước thay đổi đột ngột: Đây không phải là nguyên nhân trực tiếp làm cho tảo giáp xuất hiện trong ao nuôi. Tuy nhiên, điều này cũng báo hiệu rằng khả năng độ đệm trong nước kém làm cho pH dao động mạnh. Đây là nguyên nhân chủ yếu cho sự bùng phát của tảo giáp.

Các tạo có lợi suy yếu, không cạnh tranh

Trong một ao nuôi khỏe mạnh, tảo có lợi đóng vai trò then chốt. Các loại tảo như tảo Silic (Diatoms) sẽ giúp tạo ra nước tảo có màu xanh lục nhạt hay vàng xanh. Đây là nguồn dinh dưỡng khá tốt cho tôm. Tuy nhiên, nhiều trường hợp bà con xử lý nước ao nuôi không đúng cách hay ao bị biến động (thông số nước thay đổi đột ngột, thiếu/ thừa dưỡng) sẽ làm cho tảo có lợi bị suy yếu và chết đi.

Khi tảo chết, chúng sẽ giải phóng các chất dinh dưỡng vào trong nước. Khi kết hợp với ánh sáng mạnh sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các loại tảo có hại như tảo giáp phát triển và bùng phát.

Thức ăn dư thừa, chất hữu cơ tích tụ

Thức ăn thừa, phân tôm và xác tảo chết sẽ tích tụ lại dưới đáy ao tạo ra lượng lớn chất hữu cơ và các hợp chất của Nitơ và Photpho. Các chất này sẽ làm cho môi trường nước trở nên giàu dinh dưỡng. Tảo giáp hay các loài dị dưỡng hoặc hỗn dưỡng có thể hấp thụ trực tiếp các chất hữu cơ này để phát triển. Từ đó, chúng sẽ phát triển vượt qua sự cạnh tranh của tảo có lợi. Sự tích tụ này cũng làm môi trường đáy ao trở nên yếm khí, kích thích sự phát triển từ bào tử ngủ của tảo giáp.

Thời tiết nắng nóng kéo dài

Tảo giáp là loài ưa nhiệt, thời tiết nắng nóng kéo dài làm cho nhiệt độ nước tăng cao hơn, đặc biệt là tầng mặt. Điều này thúc đẩy quá trình sinh sản vô tính của tảo diễn ra nhanh hơn. Ngoài ra, việc nắng nóng cùng làm cho lượng ánh sáng chiếu xuống ao nhiều hơn. Từ đó, tảo giáp có thể quang hợp mạnh hơn làm chúng phát triển mạnh mẽ và dễ dàng bùng phát.

Tác hại của tảo giáp trong ao nuôi tôm như thế nào?

Tảo giáp gây ngộ độc, làm tôm cá yếu, bỏ ăn

Nhiều loại tảo giáp có khả năng sản sinh ra các loại độc tố như độc tố thần kinh và độc tố gan. Khi tôm vô tình hấp thụ các loại độc tố này qua mang chúng sẽ làm cho tôm bị ngộ độc cấp hay mãn tính. Từ đó, tôm bị stress nặng, sức khỏe yếu, bỏ ăn và hệ miễn dịch bị suy giảm. Điều này có thể khiến cho tôm mắc các bệnh khác.

Tôm bị đục cơ, đỏ thân, chết rải rác

Độc tố từ tảo giáp tiết ra sẽ gây tổn thương trực tiếp đến các cơ quan nội tạng của tôm như gan tụy và cơ bắp. Khi tôm bị stress nặng, các triệu chứng như đục cơ, đỏ thân và chết rải rác là những dấu hiệu thường thấy. Nếu tình trạng này không được khắc phục, thiệt hại về kinh tế cho người nuôi là điều không thể tránh khỏi.

Gây hiện tượng tảo tàn làm tăng nồng độ amoni trong ao

Khi lượng tảo tàn trong hồ phát triển quá mức, mật độ tảo cao có thể tiêu thụ một lượng lớn oxy vào ban đêm. Từ đó, hiện tượng thiếu oxy cục bộ sẽ diễn ra.

Khi điều kiện trong ao thay đổi hoặc lượng tảo trong ao đạt cực hạn và chết đi hàng loạt, xác tảo sẽ lắng xuống đáy ao. Quá trình phân hủy xác tảo sẽ tiêu tốn một lượng oxy cực lớn. Quá trình này cũng giải phóng ra các hợp chất Nitơ làm tăng nồng độ Amoniac (NH₃) và Nitrit (NO₂^–) trong nước gây ngộ độc thêm cho tôm.

Gây mất tảo có lợi làm hệ tảo mất cân bằng

Việc tảo giáp phát sinh trong ao tôm bên cạnh việc gây hại cho tôm thì chúng còn làm ảnh hưởng đến loại tảo có lợi trong ao. Với mật độ cao và khả năng cạnh tranh linh hoạt, tảo giáp sẽ làm giảm lượng ánh sáng và dinh dưỡng cần thiết cho các loại tảo có lợi như tảo silic. Một số loại tảo giáp có khả năng tiết ra các chất gây ức chế sự phát triển các loài tảo khác. Kết quả cuối cùng là lượng tảo có lợi trong ao phải nhường chỗ cho tảo có hại phát triển. Từ đó, màu nước trong ao không ổn định, chất lượng nước xấu đi, và làm cho tôm thiếu đi nguồn dinh dưỡng tự nhiên có lợi.

Một số dấu hiệu nhận biết tảo giáp xuất hiện trong ao nuôi tôm

Sau khi đã biết được những tác hại của tảo giáp. Khai Nhật mời bà con cùng tìm hiểu những dấu hiệu tảo giáp xuất hiện trong ao nuôi. Mời bà con cùng theo dõi ngay

Màu nước chuyển sang màu nâu hoặc đỏ gạch đặc trưng

Khi tảo giáp bùng phát với mật độ cao, màu sắc của chúng thường có màu đỏ gạch hoặc màu nâu cà phê. Hiện tượng này thường được mọi người nhắc với cái tên “thủy triều đỏ”

Tôm bị nổi đầu vào ban đêm hoặc sáng sớm do thiếu oxy

Lượng tảo giáp quá cao trong ao cũng khiến cho lượng oxy trong ao bị tiêu thụ nhanh chóng vào ban đêm. Điều này làm cho tôm không đủ oxy để hô hấp, khiến chúng nổi lên tầng mặt để hấp thụ oxy

Nước ao nuôi xuất hiện tình trạng phát sáng vào ban đêm

Một số loài tảo giáp có khả năng phát quang sinh học. Khi bị khuấy động, chúng sẽ tạo ra ánh sáng màu lam nhạt hay màu xanh lục. Điều này tạo nên hiện tượng nước phát sáng vào ban đêm.

Quan sát dưới kính hiển vi, tảo có màu đen lơ lửng

Khi bà con quan sát dưới kính hiển vi, các tế bào tảo giáp thường có hình dạng đặc trưng. Trong ao nuôi khi nhìn bằng mắt thường, tảo giáp thường sẽ tập trung thành từng cụm tạo thành các hạt lơ lửng trong nước. Khi vớt những mảng này và quan sát kĩ, bà con sẽ thấy các hạt này lơ lửng rõ ràng hơn.

Hướng dẫn cách cắt tảo giáp mà bà con cần biết

Dưới đây là một số cách để tiêu diệt tảo giáp an toàn, hiệu quả mà Khai Nhật tổng hợp lại được. Mời bà con cùng theo dõi ngay bên dưới!

Sử dụng các phương pháp hóa học để cắt tảo

• Sử dụng Protectol để cắt tảo giáp: Đây là một trong những sản phẩm cắt tảo cực kì hiệu quả. Ngoài ra, sản phẩm cũng hỗ trợ khắc phục các bệnh của tôm như hoại tử cơ, phát sáng, nấm,… Bà con có thể tham khảo liều dùng 1kg protectol/ 1500m3 đến 2000 m3 nước.
• Sử dụng Aqualisan để diệt tảo giáp: Đây là sản phẩm có khả năng cắt tảo giáp cực kỳ hiệu quả nhưng ít gây ảnh hưởng đến tôm. Lý do là vì trong Aqualisan có chứa thành phần Peroxyacetic Acid (PAA) có thể phá hủy lớp cellulose của tảo giáp từ đó tảo giáp sẽ bị tiêu diệt hoàn toàn. Bà con có thể sử dụng liều lượng từ 2 – 6 ppm để có thể kiểm soát tảo.
• Sử dụng Oxy Già để tiến hành diệt tảo giáp: Oxy Già là một trong những sản phẩm có khả năng diệt tảo cực kì hiệu quả. Đây là chất có tính oxi hóa mạnh. Chúng tiêu diệt các tế bào tảo bằng cách phá hủy màng tế bào của chúng. Đặc biệt, đây là sản phẩm khá an toàn vì chúng sẽ phân hủy thành oxy và nước, không để lại dư lượng độc hại. Bà con tham khảo liều dùng 1-2 lít/ 1000m3
• BKC cũng là giải pháp cắt tảo giáp: Đây là chất có tính sát khuẩn, chúng có tác dụng làm biến đổi tính thấm của màng tế bào tảo. Từ đó tảo đỏ sẽ bị tiêu diệt. Bà con nên tiến hành đánh vào lúc trời nắng để tăng hiệu quả. Sau khi tạt, bà con ngưng chạy quạt trong khoảng 30 phút để sản phẩm có thời gian tiếp xúc với tảo. BKC có thể làm hại đến tôm yếu hay dùng liều quá cao. Vì thế, bà con nên sử dụng liều lượng hợp lý để đảm bảo an toàn cho tôm.
• Sử dụng Đồng Sunfat để tiêu diệt tảo giáp có trong ao: Ion Cu2+ có khả năng ức chế quá trình quang hợp của tảo, từ đó tảo sẽ ngừng phát triển và chết. Bà con có thể dùng với liều tham khảo mức an toàn là 1mg/ lít hay 0.25ml/ lít nếu độ kiềm trong ao đạt mức 100 mg/ lít

Lưu ý: Bà con nên sử dụng các sản phẩm cắt tảo giáp trên dưới sự giám sát của các chuyên gia để có thể đạt được hiệu quả tốt nhất nhé!

Bài viết liên quan: 4 Cách cắt tảo trong ao nuôi tôm an toàn và hiệu quả

Sử dụng các biện pháp cơ học để cắt tảo

• Sử dụng Zeolite để cắt tảo: Zeolit có khả năng hấp thụ các chất dinh dưỡng và các chất độc khắp ao. Từ đó, các chất dinh dưỡng trong ao sẽ không còn, tảo đỏ không còn chất dinh dưỡng để có thể phát triển. Từ đó, tảo sẽ không còn phát triển và mật độ tảo giáp trong ao cũng theo đó mà giảm dần.
• Đánh men vi sinh + vôi để khắc phục tảo đỏ: Với phương pháp này, bà con có thể thay nước trước khoảng 30% vào chiều tối (18h – 21h). Sau đó bà con tiến hành rắc vôi khô CaO vào nước để diệt tảo. Tiếp theo, bà con đánh vi sinh liều cao vào ao nuôi để thúc đẩy quá trình phân hủy xác tảo, chất hữu cơ. Bên cạnh đó, sau quá trình này, bà con tiến hành xi phông đáy để đảm bảo nước trở nên sạch hơn.

Những biện pháp phòng ngừa tảo giáp hiệu quả hiện nay

Trong số các loại tảo thì tảo giáp là loài khó để cắt triệt để nhất. Vì thế, việc “phòng bệnh hơn chữa bệnh” là điều cần thiết. Dưới đây là những biện pháp phòng ngừa tảo giáp hiệu quả mà Khai Nhật tổng hợp lại được. Mời bà con cùng theo dõi ngay nhé!

Quản lý lượng thức ăn và chất thải hữu cơ

• Cho ăn hợp lý: Đây là biện pháp giúp khắc phục tình trạng tảo giáp trong ao nuôi khá hiệu quả. Bà con có thể cho tôm ăn lượng vừa đủ, tránh tình trạng thức ăn dư thừa vì đây là nguồn cung cấp các hợp chất Nitơ và Photpho – nguồn thức ăn chính cho tảo giáp
• Sử dụng sàng ăn: Thường xuyên kiểm tra sàng ăn để có thể điều chỉnh lượng thức ăn phù hợp với sức ăn của tôm
• Xi – phông đáy ao thường xuyên: Bà con tiến hành xi – phông các chất hữu cơ, phân tôm, xác tảo chết lắng đọng ở đáy ao để loại bỏ nguồn dinh dưỡng và giảm nguy cơ bùng phát tảo giáp từ bào tử ngủ của chúng.

Duy trì lượng tảo lục có trong ao

Tảo silic là một loại tảo có lợi trong ao, vì thế việc duy trì chúng trong ao sẽ giúp duy trì màu nước được ổn định. Bên cạnh đó, tảo sẽ cạnh tranh ánh sáng và chất dinh dưỡng với các loại tảo độc khác và ngăn chúng có cơ hội bùng phát

Tiến hành sát khuẩn định kỳ trong ao

Việc sát khuẩn ao định kỳ hợp lý đặc biệt là giai đoạn chuẩn bị nước ao nuôi giúp loại bỏ hay giảm thiểu mầm bệnh và các bào tử của tảo giáp còn sót lại trong bùn đáy hay ao trong nước. Bà con nên sử dụng chất sát khuẩn liều lượng phù hợp. Tuyệt đối không được sử dụng quá liều để tránh việc chất sát khuẩn  gây chết cả vi sinh vật có lợi và tảo silic có trong ao.

Đánh men vi sinh cho ao tôm thường xuyên

Việc đánh men vi sinh thường xuyên trong ao nuôi tôm cũng là một cách giúp giảm lượng tảo giáp và các loại tảo có hại khác trong ao. Men vi sinh sẽ giúp phân hủy các chất hữu cơ trong nước và ở dưới đáy nhanh hơn. Điều này sẽ giúp làm giảm lượng Nitơ và Photpho có trong ao. Từ đó, nguồn dinh dưỡng của tảo giáp sẽ bị cắt, nước ao nuôi sẽ được sạch sẽ và ổn định hơn.

Một số câu hỏi thường gặp về chủ đề tảo giáp

Tảo giáp có gây chết tôm ngay lập tức không?

Tảo giáp không gây chết tôm ngay lập tức. Tuy nhiên chúng có thể làm tôm chết nếu mật độ tảo trong ao quá cao và chất độc của tảo tiết ra nhiều. Thông thường tôm trong ao chết là do độc tố của tảo tiết ra và tình trạng thiếu oxy nghiêm trọng vào ban đêm. Bên cạnh đó, sự gia tăng đột biến giữa các chất độc như NH₃, H₂S do tảo tàn cũng là nguyên nhân làm cho tôm chết. Tôm thường có dấu hiệu chết rải rác trước hay chết hàng loạt sau thời gian dài bị stress và nhiễm độc tích lũy.

Có nên dùng thuốc tím để diệt tảo giáp?

Thuốc tím là một chất oxy hóa mạnh, chúng thường được dùng khử trùng nước và tiêu diệt các ký sinh trùng trong ao nuôi tôm. Thuốc tím có khả năng phá hủy các cấu trúc protein trong lớp vỏ cellulose của táo giáp. Tuy nhiên, trong trường hợp tảo quá nhiều thì bà con nên tránh dùng thuốc tím vì lúc này tôm đã bị ngộ độc từ chất độc tảo giáp tiết ra và stress. Tôm khó có thể chịu nổi việc đánh thuốc tím và có thể làm cho tình trạng của tôm có thể xấu đi.

Bao lâu ao tôm hồi phục sau khi xử lý tảo giáp?

Thông thường, quá trình xử lý tảo mất từ 5-7 ngày tùy thuộc vào mức độ bùng phát và phương pháp xử lý.

• Giai đoạn từ 1-3 ngày đầu: Tảo giáp sẽ bị tiêu diệt và lắng xuống đáy ao. Ở giai đoạn này, bà con tăng cường sục khí và tiến hành xi phông đáy thường xuyên. Điều này nhằm cung cấp kịp thời lượng oxy cho tôm và tránh việc tảo tàn phân hủy.
• Giai đoạn từ 4 – 7 ngày sau: Bà con tiến hành cải tạo nước bằng cách đánh men vi sinh liều cao để xác tảo và chất hữu cơ có thể phân hủy hoàn toàn. Sau đó, bà con tiến hành cấy lại tảo silic để gây màu nước.

Tảo giáp có xuất hiện trong ao nước mặn và nước ngọt không?

Như Khai Nhật đã đề cập phía trên, tảo giáp hiện có hơn 4000 loài. Trong đó có khoảng 220 loài sống ở các vùng nước ngọt. Các loại tảo giáp có hại thường gặp nhất trong ao tôm nước mặn và nước lợ. Tuy nhiên, tùy từng loài chúng có ngưỡng chịu mặn và điều kiện sống khác nhau.

Mua các sản phẩm diệt tảo giáp ở đâu uy tín –  chất lượng?

Hiện nay có rất nhiều nơi bày bán các sản phẩm diệt tảo giáp. Bà con hoàn toàn có thể tìm mua các sản phẩm này ở nhiều nơi khác nhau, từ những cửa hàng bán hóa chất cho đến các sàn thương mại. Tuy nhiên, không phải nơi nào cũng cung cấp sản phẩm uy tín, chất lượng.

Khai Nhật là một trong những đơn vị tiên phong trong lĩnh vực cung cấp các giải pháp xử lý nước và thức ăn cho thủy sản với hơn 20 năm kinh nghiệm. Chúng tôi tự tin có thể cung cấp cho bà con những sản phẩm tiêu diệt tảo giáp, tảo đỏ nhanh chóng, hiệu quả. Bên cạnh đó, chúng tôi còn có đội ngũ tư vấn kỹ thuật chuyên nghiệp. Vì thế nếu bà con đang cần mua các sản phẩm cắt tảo giáp, bà con có thể liên hệ ngay qua Hotline: 0965.025.702 ngay nhé!

Lý do bà con nên mua hàng tại Khai Nhật:

• Đầy đủ mã lưu hành
• Nhập khẩu trực tiếp từ nhà sản xuất
• Chất lượng vượt trội
• Giá thành cạnh tranh
• Chính sách hỗ trợ đặc biệt cho trại giống và đại lý